ث . اتك شرقى . شامل زمينهاى رسوبى ابيورد در ايالت كاخه ، دشت دوشم و دشت مينكاكا و دلتاى رودخانهء تجن .
ج . حوضهء درياچهء خزر شامل عشقآباد و تمام ايالت آخال و بخشهايى از كپتداغ .
چ . اتك غربى شامل رودخانهء دشت سومبار و قرهقلعه .
ح . دهستان يا حوضهء رودخانهء اترك و دشت مصريان .
خ . منطقهء اوزبى و بلخان شامل مناطق صحرايى جنوب و مرداب قرهغاز 45
طى سالهاى گذشته به خصوص پس از جنگ دوم جهانى ، آگاهى از تخريبهاى ناشى از كاوش كانالهاى آبيارى و توسعهء مزارع پنبه ، باستانشناسان روس و تركمن را بر آن داشت تا براى بررسى و ثبت آثار دست به يك سلسله بررسىهاى كلى و عمومى باستانشناسى در منطقه بزنند ؛ اين فعاليتها ابتدا در منطقهء تجن آغاز شد و سپس در منطقهء دلتاى رودخانهء مرغاب و واحهء مرغيانه ادامه پيدا كرد . حاصل كار باستانشناسان روسى و تركمن از سال 1955 به بعد يافتن و بررسى و ثبت هزاران محوطهء باستانى از دورانهاى مس و مفرغ در بخشهاى جنوبى تركمنستان بوده است . انجام اين بررسىهاى باستانشناسى باعث شد كه محوطههاى بسيار زياد مربوط به 5000 تا 2000 سال پيش از ميلاد در منطقه كشف و بدينگونه مشخص شود كه اين بخش از آسيا نيز بمانند فلات ايران و بين النهرين ، منطقهاى پيشرفته بوده كه در بوجود آمدن صنايع مختلف و ايجاد تشكلهاى سياسى - اجتماعى آن دوران موثر بوده است . اشياى به دست آمده از گورستانها و همچنين باقىماندههاى آثار معمارى كه در دشتهاى رسوبى اتك ، تجن و مرغاب كشف شده نمايانگر آنند كه اين منطقه بالقوه مىتواند يكى از مهمترين بخشهاى باستانى آسيا براى مطالعهء دورانهاى پيش و آغاز تاريخى باشد . كشفيات ، اختراعات ، فعاليتهاى صنعتى و حوادث تاريخى اين سرزمين همانند و همزمان با تغييرات انجام شده در بين النهرين بوده و نشانى از وجود روابط گسترده با فلات ايران و بين النهرين به مانند ارتباطات موجود با چين در مرزهاى شرقى و شمالىتر بوده است . همين كشفيات نشان دهندهء وجود برخى شباهتهاى موجود در زمانهاى
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٠٨