يا هِشام ؟
قالَ : فَقُلْتُ : زِدْني .
قالَ : إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةَ وَتِسْعينَ إِسْماً ، فَلَوْ كانَ الْإِسْمُ هُوَ الْمُسَمّى لَكانَ كُلُّ إِسْمٍ مِنْها إِلهاً وَلكِنَّ اللَّهَ مَعْنىً يَدُلُّ عَلَيْهِ بِهذِهِ الْأَسْماءِ وَكُلُّها غَيْرُهُ .
يا هِشامُ ؛ أَلْخُبْزُ إِسْمٌ لِلْمَأْكُولِ ، وَالْماءُ إسْمٌ لِلْمَشْرُوبِ ، وَالثَّوْبُ إِسْمٌ لِلْمَلْبُوسِ ، وَالنَّارُ إِسْمٌ لِلْمُحْرِقِ ، أَفَهِمْتَ يا هِشامُ فَهْماً تَدْفَعُ بِهِ وَتُناضِلُ بِهِ أَعْداءَنا ، وَالْمُتَّخِذينَ مَعَ اللَّهِ جَلَّ وَعَزَّ غَيْرَهُ ؟
قُلْتُ : نَعَمْ .
قالَ : فَقالَ : نَفَعَكَ اللَّهُ بِهِ وَثَبَّتَكَ يا هِشام .
قالَ هِشامُ : فَوَ اللَّهِ ، ما قَهَرَني أَحَدٌ فِي التَّوْحِيدِ حَتّى قُمْتُ مَقامي هذا . « 1 »
« اللّه » از چه مشتقّ است ؟
هشام بن حكم گويد : از حضرت صادق - عليه السّلام - راجع به اسماء خدا و اشتقاق آنها پرسيدم كه « اللَّه » از چه مشتق و گرفته شده است .
فرمود : از « أَلِهَ » و إِلهَ مَأْلُوهى ( يعنى پرستش كننده ) لازم دارد ، ونام ؛ غير صاحب نام است .
كسى كه نام را بدون صاحب نام بپرستد كافر است ، و چيزى نپرستيده ، و كسى كه نام و صاحب نام را پرستد كافر است و دو چيز پرستيده ، و هر كس صاحب نام را پرستد نه نام را ؛ اين يگانه پرستى است . اى هشام فهميدى ؟
عرض كردم : بيشتر بفرمائيد .
فرمود : خدا را نود و نه نام است ؟ اگر هر نامى همان صاحب نام باشد ، بايد هر كدام از نامها معبودى باشند ، ولى خدا خود معنائى است كه اين نامها بر او
هامش
( 1 ) - اصول كافي ج 1 ص 117 ح 2 .