العوالم واولئك الآدميّين « 1 » .
جابر بن يزيد گويد : از امام باقر عليه السلام در مورد فرمايش خداوند متعال كه مىفرمايد : « آيا در اوّل بار كه آفرينش را از نيستى صرف به هستى درآورديم ، هيچ درمانديم ؟ بلكه اين منكران هستند كه از خلقت نو در شك و ريبند » پرسيدم .
حضرت فرمود : اى جابر ! تأويل اين آيهء شريفه چنين است : خداوند متعال چون اين آفريدگان و اين عالم را ( در روز قيامت ) فانى مىنمايد ، و اهل بهشت را در بهشت و اهل دوزخ را در دوزخ ساكن مىكند ، جهانى غير از اين جهان را از نو مىآفريند ، و از نو جهانى بدون اين كه نيازى به نر و ماده باشد بنا مىكند كه او را به يگانگى پرستش مىكنند ، براى آنها زمينى غير از اين زمين مىآفريند تا روى آن زندگى كنند ، و آسمانى غير از اين آسمان تا بر آنها سايه افكند .
شايد به نظر تو مىرسد كه خداى متعال فقط اين يك جهان را آفريده است ! يا فكر مىكنى كه خداى متعال جز شما بشرى نيافريده است .
آرى ، به خدا سوگند ؛ تحقيقاً خداوند تبارك و تعالى هزاران هزار جهان و هزاران هزار آدم آفريده ، و تو در آخر اين عوالم و جهانها و آن آدميان واقع شدهاى .
69 / 69 - محمّد بن سنان ، عن أبي خالد القمّاط ، قال : قلت لأبي عبداللَّه عليه السلام - ويقال : لأبي جعفر عليه السلام - : إذا ادخل أهل الجنّة الجنّة وادخل أهل النار النار فمه ؟
قال : فقال أبو جعفر عليه السلام : إن أراد أن يخلق اللَّه خلقاً ويخلق لهم دنياً يردّهم إليها فعل ، ولا أقول لك إنّه يفعل « 2 » .
ابو خالد گويد : به امام صادق عليه السلام - يا امام باقر عليه السلام - عرض كردم : هنگامى كه اهل بهشت وارد بهشت و اهل دوزخ وارد دوزخ مىشوند پس از آن چه مىشود ؟
راوى گويد : امام باقر عليه السلام فرمود : اگر ارادهء خداوند علاقه بگيرد اين كه مخلوقات ديگرى بيافريند و براى آنها دنيايى قرار بدهد كه به آن برگرداند ، انجام مىدهد ، و
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : ج 57 ص 32 ، التوحيد : ص 200 ، الخصال : ص 180 .
( 2 ) - بحار الأنوار : ج 8 ص 375 ح 3 .