سعد اسكاف گويد : خدمت امام باقر عليه السلام عرض كردم : معنى آيهء « و بر اعراف مردانى هستند كه هركس را از سيمايش مىشناسند » چيست ؟
فرمود : اى سعد ! در آنجا مردان شناخته شدهاى هستند كه داخل بهشت نمىشود جز كسى كه آنها را بشناسد و آنها نيز او را بشناسند ، و وارد دوزخ نمىشود جز كسى كه منكر حق آنها شود و آنها نيز منكر او شوند .
و آنها كسانى هستند كه كسى خدا را جز از راه معرفت آنها نمىشناسد ، پس مساوى نيست آنچه به دينى چنگ مىزند با آن كه به دنبال آيين مردم است . پس اگر كسى از راه مردم برود ، در واقع به چشمهاى كدر و تيرهاى مىرود كه روى هم مىريزد .
و كسى كه پيرو آل محمّد عليهم السلام باشد به چشمهء صافى مىرود كه از علم خدا جارى مىشود و هرگز پايان نيافته و تمام نمىشود ، و اين بدين جهت است كه اگر خداوند بخواهد مردم را با نشان دادن آثارش و بدون پيامبران و امامان هدايت كند تا بدون واسطه از درش وارد شوند ، ولى خداوند محمّد و آل محمّد عليهم السلام را درهاى هدايت مردم قرار داده تا از آن وارد شوند .
و اين است فرمايش خداوند كه مىفرمايد : « كار نيك ، آن نيست كه از پشت خانهها وارد شويد ، بلكه نيكى اين است كه كسى تقوا پيشه كرده و از درِ خانهها وارد شويد » .
73 / 73 - عن هلقام « 1 » عن أبي جعفر عليه السلام في قول اللَّه عزّ وجلّ :
وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ
« 2 » ما يعني بقوله :
وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ
؟
قال : ألستم تعرفون عليكم عرفاء وعلى قبائلكم ليعرف من فيها من صالح أو طالح ؟
قلت : بلى .
هامش
( 1 ) - الهلقام - بكسر الهاء وسكون اللام - : ذكره الشيخ في رجاله في أصحاب الإمام الباقر عليه السلام .
( 2 ) - الأعراف : 47 .