است ، « 1 » چنان كه بر پايهء روايتى از امام رضا عليه السلام به نقل از پدر بزرگوارش امام كاظم عليه السلام ، شناخت خدا و خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، از هم ناگسستى دانسته شده و آمده است :
مَن عَرَفَهُم فَقَد عَرَفَ اللَّهَ ، وَ مَن جَهَلَهُم فَقَد جَهلَ اللَّهَ . « 2 »
هر كه ايشان را بشناسد ، خدا را شناخته است ، و هر كه ايشان را نشناسد ، خدا را نشناخته است .
پيوند توحيد و پذيرش ولايت
جملهء « مَنْ وَحَّدَهُ قَبِل عَنكُم ؛ هر موحّدى ، [ ولايت ] شما را پذيرفت » را دو گونه مىتوان معنا كرد : نخست ، آن كه هر يگانهپرستى ، ولايت شما را هم مىپذيرد ؛ زيرا همان برهانى كه يگانگى خالق را واجب مىشمُرَد ، اطاعت از برگزيدگان خدا را هم واجب مىداند .
برداشت دوم ، آن است كه هر موحّدى ، حقيقتِ توحيد را از شما فرا گرفته است ؛ زيرا توحيد حقيقى را تنها اهل بيت عليهم السلام ، آموزش مىدهند . در اين صورت ، اين عبارت ، ترجمانِ پيوند ناگسستنى ميان توحيد و ولايت است . علّامه مجلسى ، در شرح اين جمله مىنويسد :
مَن لَمْ يَقْبَل عَنكُم فَلَيسَ بِمُوحِدٍ بَل هُوَ مُشرِكٌ وَ إن أَظهَرَ التَّوحِيدَ . « 3 »
هر كس از شما نپذيرد ، موحّد نيست ؛ بلكه مشرك است ، هر چند توحيد را اظهار كرده [ و پذيرفته ] باشد .
آنچه از ظاهرِ عبارت بر مىآيد ، مراد از توحيد در اين جا ، توحيدِ طاعت است و توحيد طاعت ، يعنى موحّد ، تنها از خدا اطاعت مىكند و فرمانِ غيرِ او را نمىپذيرد .
بنا بر اين ، امكان دارد كه شخص در اعتقاد ، موحّد باشد و يگانگى خدا را با دلايل بىشمار ، اثبات كند ؛ امّا از كسانى اطاعت كند كه خداوند ، فرمانروايىِ آنان را دوست
هامش
( 1 ) . ر . ك : دانشنامهء عقايد اسلامى ، ج 3 ، بخش يكم ، فصل دوم : الهداة إلى معرفة اللَّه .
( 2 ) . الكافى ، ج 4 ، ص 579 ، ح 2 .
( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 143 .