اصطلاحى قرآنى هستند كه مؤمنان را به تمسّك به خدا ، ترغيب مىفرمايد :
« . . . إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ اعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَ أَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ
. « 1 »
. . . مگر كسانى كه توبه كنند و راه اصلاح را در پيش گيرند و به [ كتاب ] خدا چنگ زنند و دين خويش را براى خدا ، پاك گردانند ، پس اينان با مؤمناناند » .
واژهء « اعتصام » ، با نوعى ممانعت و مصونيت ، همراه است « 2 » و كسى كه خود را به خدا پيوند زند ، از آفات فراوانى در امان خواهد بود . قرآن ، دگرباره ، مردم را به چنگ زدن به ريسمان الهى فرا مىخوانَد :
« وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا
. « 3 »
و همگى به ريسمان خدا ، چنگ زنيد و پراكنده مشويد » .
روايت شده كه امام صادق عليه السلام ، در تفسير اين آيه فرمود :
نَحنُ الحَبْلُ . « 4 »
آن ريسمان ، ما هستيم .
اين تفسير ، از آن رو سودمند است كه براى مردم ، ريسمان الهى را تبيين مىكند و كسانى كه پيوند با خدا را مىطلبند ، با تمسّك به سخن و رفتار اهل بيت عليهم السلام ، به آن خواهند رسيد . مجموعه رواياتى كه در بارهء تمسّك به خاندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمده ، بسيار است . « 5 » براى نمونه ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، در تشبيهى زيبا ، جايگاه اهل بيت عليهم السلام را شناسانده و خداوند ، دوستانش را به پيوند با ايشان ، ترغيب فرمود :
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 146 .
( 2 ) . « اعتصم فلان باللَّه إذا امتنع به » ( لسان العرب ، ج 12 ، ص 404 ) .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 103 .
( 4 ) . الأمالى ، طوسى ، ص 272 ، ح 510 .
( 5 ) . ر . ك : اهل بيت عليهم السلام در قرآن و حديث ، ج 2 ، ص 561 « تمسُّك » .