اهمّيت مقام رضا
مقام رضا ، خشنودى از حق و بالاترينِ كمالات معنوى است كه مشتاقان پس از پشت سر نهادن درجات زهد و يقين ، به آن خواهند رسيد ، بهگونهاى كه بالاترين درجهء باور شهودى كه حقايق ، در آن آشكار مىشود ، پايينترين درجهء مقام رضا خواهد بود . امام سجّاد عليه السلام ، در سخن زيبايى كه از ايشان روايت شده است ، مراتب زهد تا رضا ( خشنودى ) را چنين برشمرده است :
أعلَى دَرَجةِ الزُّهدِ أدنى دَرَجَةِ الوَرَعِ ، وَ أعْلَى دَرَجَةِ الوَرَعِ أدْنى دَرَجَةِ اليَقينِ ، وَ أعْلَى دَرَجَةِ اليَقينِ أدنى دَرَجَةِ الرِّضا .
بالاترين درجهء زهد ، پايينترين درجهء پارسايى است و بالاترين مرتبهء پارسايى ، كمترين درجهء يقين است و بالاترين درجهء يقين ، پايينترين درجهء خشنودى [ از خدا ] است . « 1 »
بازكاوى اين حديث ، ارزش مقام « رضا » را نشان مىدهد ؛ زيرا زهد - كه همان بىرغبتى به دنيا و رسيدن به آن ، بسيار مشكل است - ، در مقايسه با مقام رضا ، در پايينترين مرتبه است و يا مقام يقين - كه اولياى خدا ، آرزوى رسيدن به آن مرتبه را دارند و پس از آن كه در مرتبهء يقين قرار گرفتند ، حقايق اشيا ، برايشان آشكار مىشود و هر آنچه را شنيدهاند ، مىبينند و سير و سلوك خود را باور مىكنند - ، بسى پايينتر از مقام رضاست .
مقام رضا را آنچنان كه بايد ، نمىتوان توصيف كرد و تنها بايد آن را از نشانهها و ويژگىهايش شناخت . براى نمونه ، امام سجّاد عليه السلام ، بالاترين درجهء يقين را - كه كمترين درجهء رضامندى است - ، چنين توصيف فرموده است :
الرّضا بِمَكروهِ القَضاءِ مِن أعلى دَرَجاتِ اليَقِينِ . « 2 »
خشنود بودن به قضاى ناخوشايند [ خدا ] ، از بالاترين درجات يقين است .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 128 ، ح 4 .
( 2 ) . التمحيص ، ص 60 ، ح 131 .