عمومى سازى فرهنگ نبوى
متون روايى ما ، سرشار از سنّتهاى نبوى است و جامعهاى نبوى است كه فرهنگ پيامبر صلى الله عليه و آله را عمومى سازد . اكنون برخى از سنّتهاى پيامبر صلى الله عليه و آله را از نظر مىگذرانيم :
پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
خَمسٌ لا أدَعُهُنَّ حَتَّى المَماتِ : الأكلُ عَلَى الحَضِيضِ مَعَ العَبيدِ وَ رُكوبِى الحِمارَ مُؤكَفاً وَ حَلبِي العَنزَ بِيَدي وَ لُبسُ الصّوفِ وَ التَّسلِيمُ عَلَى الصِّبيانِ لِيَكونَ سُنَّةً مِن بَعدِي . « 1 »
پنج كار است كه تا زنده هستم ، رهايشان نمىكنم : غذا خوردن روى زمين با بندگان ، سوار شدن بر الاغ برهنه ، دوشيدن بز با دست خودم ، پوشيدن لباس پشمينه ، و سلام كردن به كودكان ، تا اين كارها بعد از من ، سنّت شود .
زيبايى اين حديث ، زمانى آشكار مىشود كه با شرايط امروز ، تطبيق داده شود ؛ زيرا پيامبر صلى الله عليه و آله ، روشهاى پيشگفته را تكرار مىكرد تا به عنوان سنّتى پايدار ، باقى بماند . براى نمونه ، سوار شدن بر الاغ برهنه ، بيانگر استفاده از وسيلهاى ساده و معمولى است و غذا خوردن با بردگان ، به معناى پرهيز از رفت و آمد با ثروتاندوزانِ متكبّر است و دوشيدن بز ، كنايه از كار كردن در خانه و كمك به همسر است . آنچه در سراسر اين رفتار پيامبر صلى الله عليه و آله مشهود است ، تواضع و فروتنىِ آن بزرگوار است .
اهل بيت عليهم السلام ، سنّتِ پيامبر صلى الله عليه و آله را در جامعه ترويج كردند و همهء آنان در برخورد با مردم ، فروتن و در زندگى خود ، ساده و در خانهء خود ، نيكورفتار بودند .
فرهنگ اهل بيت عليهم السلام ، فرهنگ سادهزيستى ، سادهپوشى ، آسانگيرى در ازدواج وبويژه گزاردن نمازِ اوّل وقت است . در روايتى ، ابراهيم بن موسى نقل مىكند كه با امام رضا عليه السلام بيرون از شهر بوديم كه نزديك درختى رسيديم . امام عليه السلام فرمود : « براى نماز ، اذان بگو » .
هامش
( 1 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 81 ، ح 14 .