( 32 ) : وَ ذُرِّيَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى اللَّه عليه وآله ورحمة اللَّه وبركاته .
و دودمان پيامبر خدا و رحمت خدا و بركات او [ بر شما باد ]
توضيح واژه
ذُرِّية : نسل ، دودمان . « 1 »
شرح
به نسل ، دودمان و فرزندان با واسطه و بىواسطهء انسان ، « ذُرّيه » مىگويند . در اين عبارت ، اهل بيت عليهم السلام به عنوان فرزندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله توصيف شدهاند . « 2 » اطلاق ذرّيهء پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به فرزندانِ امام على عليه السلام ، همواه پرسشهايى را از سوى مخالفان ، فراهم آورده است . اينك ، دو پرسش مهم ، پيشِ روى ماست : نخست ، اين كه : چرا از فرزندان امام على عليه السلام با عنوان « فرزندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله » ياد مىكنيم ؟ دوم اين كه : چرا در هنگام زيارت امير مؤمنان عليه السلام ، عبارت « وَ ذرّيَّةِ رَسولِ اللَّه صلى الله عليه و آله » را تغيير نمىدهيم ؟
پرسشهاى ديگرى نيز مطرح است كه در پى ، خواهد آمد .
1 . قلمرو فرزندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله
در فرهنگ دينى ، فرزندانِ انسان ، منحصر به فرزندان پسر نيست ؛ ولى در فرهنگ
هامش
( 1 ) . « ذرّية الرجل : وَلَده ، اسم يجمع نسل الانسان من ذكر و انثى » ( لسان العرب ، ج 4 ، ص 304 ) .
( 2 ) . واژهء « ذرّيه » ، در قرآن به معناى نسل و دودمان است ؛ زيرا پس از آن كه ابراهيم عليه السلام از آزمونهاى الهى ، سربلندبيرون آمد و به مقامِ امامت ، دست يازيد ، از خداوند درخواست كرد تا مقام امامت را در دودمان او نيز قرار دهد . پاسخ خداوند متعال ، نشان مىدهد كه امامت ، به سبب خويشاوندى منتقل نمىشود و تنها شايستگانِ دودمان ابراهيم عليه السلام به اين مقام خواهند رسيد :« وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ؛ و به ياد آور آن گاه كه ابراهيم را پروردگار وى ، به امورى چند بيازمود و او ، آنها را به انجام رسانيد ! [ خداوند ] فرمود : تو را پيشواى مردم خواهم كرد . ابراهيم گفت : و از فرزندان من [ نيز پيشوا ، قرار ده ] . فرمود : پيمان من به ستمكاران نمىرسد » ( سورهء بقره ، آيهء 124 ) .