موقعيت خود ، با آن مخالفت خواهند كرد .
براى ردّ فرضيّهء اخير ، افزون بر تعارض آن با فطرت و عقل ، مىتوان به سيرهء امامان عليهم السلام استناد نمود كه در صورت درستى فرضيهء ياد شده ، امامان پيشين نيز مىتوانستند بدون توجّه به زمينههاى فرهنگى و سياسى جامعهء اسلامى ، با بهرهگيرى از اعجاز يا كشتار فراوان ، مخالفان حكومت اهل بيت را تحقّق بخشند .
امام على عليه السلام در خطاب به اهل كوفه ، به اين نكته به عنوان يكى از اصول راهبردى ائمّه عليهم السلام اشاره دارد كه هيچ گاه ، امام معصوم براى اصلاح ديگران ، مرتكب فساد نمىشود . امام عليه السلام تصريح مىنمايد كه با علم به اين كه راه اصلاح كوفيان ، تنها شمشير است ، به خاطر مستلزم بودن آن با فساد در شخص امام ، بِدان اقدام نمىكند :
إنّى لَعالِمٌ بِما يُصلِحُكُم وَ يُصلِحُ أوَدَكُم وَ لكِنّى لا أرى إصلاحَكُم بِإِفسادِ نَفسى . « 1 »
به خدا سوگند كه دانايم به چيزى كه شما را رام مىگرداند و كجىتان را راست مىكند ؛ ليكن نمىخواهم با رام كردن شما ، خود را تباه سازم .
امام على عليه السلام با اين بيان ، راهبرد امامت را در اصلاح دينى ، كاملًا متمايز با كشتار و استبداد معرّفى نموده است . از اين رو ، مىتوان اصلىترين حكمت تأخير در قيام مهدوى را فراهم نشدن زمينهء فرهنگى در سطح جهانى براى تحقّق آن دانست . « 2 » به سخن ديگر ، مهمترين عامل مؤثّر انسانى در رخداد اين قيام ، آمادگى فكرى و وحدت نگرش در بارهء مديريت جهان از سوى انسان كامل است و تا زمانى كه اين محقّق نگردد ، قيام ، به تأخير خواهد افتاد و يا رخ نخواهد داد .
قرآن در آيهء زير به اصل « ارادهء تغييرپذيرى از سوى انسان » به عنوان يكى از سنّتهاى الهى در تحوّلات فردى و اجتماعى اشاره دارد :
« لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ
هامش
( 1 ) . دانشنامهء امير المؤمنين عليه السلام : ج 7 ص 42 ( اصلاح شما با خراب كردن خودم ؟ هرگز ! ) .
( 2 ) . ر . ك : ج 3 ص 174 ( بخش سوم / فصل دوم / تبيين حكمت غيبت ) .