قيام امام مهدى عليه السلام ، پيشبينى و تصويرى خشونتگرا از ظهور ايشان ادّعا شده است كه با الزام سياسى و راهبرد نظامى ، سعى در سلطه يافتن بر مخالفان خود دارد . « 1 » مسئلهء اصلى در اين پژوهش ، بررسى و تحليل اين گونه متون حديثى است .
ضرورى است كه پيش از ورود به ارزيابى سندى و محتوايى اين احاديث ، به نكات ذيل به عنوان مبانى بحث ، توجّه داشته باشيم :
الف - حكمت تأخير در قيام امام مهدى عليه السلام
در ارتباط با فرآيند پديدارى قيام مهدوى بايد به دو عنصر مهم و مؤثّر در آن توجّه داشت كه بدون لحاظ هر يك ، هر گونه تحليلى ، ناتمام خواهد بود :
يك . گسترهء وسيع انسانى و جغرافيايى . دامنهء قيام امام مهدى عليه السلام ، تمام مرزهاى جغرافيايى كرهء زمين و همگى اقوام و ملل انسانى را شامل مىشود . اين گستردگى در قلمروى انسانى و جغرافيايى در چگونگى پيشبرد قيام ، تأثير جدّى دارد و ضرورى مىسازد تا با پيشبينىهاى لازم و تمهيد همهجانبهء لوازم ، قيام به گونهاى انجام پذيرد كه به سلب اختيار از افراد انسانى نينجامد و پذيرش آن اجبارى نبوده ، از روى آگاهى و اختيار باشد .
دو . وجود زمينهء فرهنگى و سياسى . تحقّق اهداف قيام امام مهدى عليه السلام در قلمرو انسانى و جغرافيايى آن ، منوط به آگاهى پيشين مردمان از راهبردهاى فرهنگى و سياسى آن است و اين ، جز با آمادگى فكرى و وجود زمينههاى معرفتى در مخاطبان در بارهء اين قيام ، ميسور نخواهد بود و بر فرض وقوع قيام ، در تحقّق اهداف ، با دشوارىها و چالشهاى زيادى از جمله اجبار و كشتار فراوان رو به رو خواهد شد ؛ زيرا بدون زمينهء فرهنگى و سياسى ، بسيارى از مذاهب و مكاتب ، به خاطر حفظ
هامش
( 1 ) . ر . ك : أفعال المهدى الشنيعة ، مجدى محمود المكّى ، فصل " كثرة سفكه للدماء " ، ص 25 - 52 .