شرايطى را فرض كرد كه ضمن حاكم بودن اسلام و احكام آن ، ساير اديان الهى نيز بتوانند حضور داشته باشند . يكى از شرايط اين امر ، آن است كه پليدى شرك و پرستش غير خدا از ميان برود . قرآن كريم ، خطاب به اهل كتاب مىگويد :
« قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ .
« 1 »
بگو : اى اهل كتاب ، بياييد از آن كلمهاى كه پذيرفتهء ما و شماست ، پيروى كنيم : آن كه جز خدا را نپرستيم و هيچ چيز را شريك او نسازيم و بعضى از ما بعضى ديگر جز خدا را ، به پرستش نگيرد . اگر آنان روىگردان شدند بگو : شاهد باشيد كه ما مسلمان هستيم » .
در اين آيه به نقاط مشترك ميان اسلام و اهل كتاب ، توجّه شده است و به مسلمانان مىآموزد كه اگر كسانى حاضر نبودند همهء حقيقت را بپذيرند و اسلام آورند ، دستِ كم در اصل توحيد با يكديگر وحدت داشته باشيد و آنها را به پرهيز از شرك بخوانيد .
زبان به كار گرفته شده در آيه نيز به گونهاى است كه گويا هر دو طرف به پرهيز از شرك ، دعوت مىشوند تا اين احساس در اهل كتاب به وجود نيايد كه مسلمانان ، خود را برتر مىپندارند . اين رويكرد با توجّه به اصل كرامت ذاتى انسان كه در قرآن كريم مورد تأكيد است ، « 2 » بيشتر تقويت مىشود .
افزون بر اين ، قرآن كريم ، سياست كلّى اسلام را در بارهء تعامل با پيروان ديگر
هامش
( 1 ) . آل عمران : آيهء 64 .
( 2 ) .« وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا؛ ما فرزندان آدم را كرامت بخشيديم و بر دريا و خشكى ، سوار كرديم و از چيزهاى خوش و پاكيزه ، روزى داديم و بر بسيارى از مخلوقات خويش برترىشان داديم » ( اسرا : آيهء 70 ) .