اين دسته را مفسّران نام بردهاند . برخى « 1 » آنان را از طايفهء خُزاعه مىدانند كه از جملهء آنها هلال بن عويمر اسلمى ، و سراقة بن مالك بن جَشْم و بنو مَدلج و بنو جذيم هستند . برخى « 2 » مىگويند بنو مدلج و برخى مىگويند « 3 » طايفهء اشجَع به سردگى مسعود بن دخيله - كه هفتصد نفر بودند - ، به نزديكى مدينه آمدند و اظهار داشتند آمدهايم با محمّد صلى الله عليه و آله قرارداد ترك مخاصمه ببنديم . پيامبر صلى الله عليه و آله از اين پيشنهاد ، شديداً استقبال نمود و دستور داد مقدار زيادى خرما براى آنها هديه بردند و آيهء ياد شده در اين باره نازل شد . « 4 » از اين برخورد ، روش قرآن در برابر مخالفان ، روشن مىشود كه اصل را بر صلحطلبى گذاشته است .
به اعتقاد تعدادى از مفسّران ، از جمله ربيع ، عَكرِمه ، قُتاده ، ابن زيد و حسن ، اين آيه با آيهء پنجم از سوره توبه ، نسخ شده است . « 5 » در آن آيه ، دستور كلّى به گرفتن و زير فشار قرار دادن مشركان ، داده شده است :
« فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
« 6 »
امّا اگر به آيهء قبل آن مراجعه شود ، احتمال مىرود كه كه نسخى در كار نباشد و همچنان صلح كردن با مخالفان ، حتّى با مشركان ، در دستور كار مسلمانان است و بايد به
هامش
( 1 ) . مقاتل در تفسير مقاتل بن سليمان : ج 1 ص 396 .
( 2 ) . عاملى در الوجيز فى تفسير القرآن العزيز : ج 1 ص 332 .
( 3 ) . دخيل در الوجيز فى تفسير القرآن العزيز : ج 1 ص 121 . هر دو تفسير با يك نام و نويسندگانى شيعى دارد . دخيل الوجيز خود را در قرن چهاردهم نوشته و عاملى الوجيزش را در قرن يازدهم هجرى به نگارش در آورده است .
( 4 ) . در برخى تفاسير از گروههاى ديگرى نيز نام برده شده است .
( 5 ) . التبيان فى تفسير القرآن : ج 3 ص 287 . عاملى نيز در الوجيز فى تفسير القرآن العزيز ( ج 1 ص 332 ) چنيننظرى دارد .
( 6 ) . توبه : آيهء 5 .