پيمانهاى صلح در اين زمينه پايبند باشند » .
« إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَ لَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ »
« 1 »
.
مگر آن مشركانى كه با آنان پيمان بستهايد ، و چيزى از [ تعهّدات خود نسبت به ] شما فروگذار نكرده ، و كسى را بر ضدّ شما پشتيبانى ننمودهاند . پس پيمان اينان را تا [ پايان ] مدّتشان تمام كنيد ؛ چرا كه خدا پرهيزگاران را دوست دارد .
جالب اين است كه به گفتهء مقاتل بن سليمان بلخى ، همين آيهء چهار سورهء توبه در شأن همين نُه تنى نازل شده كه در آيهء مورد بحث ما به آن اشاره رفته است . « 2 »
در عين حال ، قرآن كريم ، بلا فاصله هشدار مىدهد كه اگر در بارهء كسى يا گروهى احتمال فتنهگرى يا حيله و مانند آن برود ، مسلمانان بايد بههوش باشند و فريب پيشنهاد صلح آنها را نخورند . « 3 »
در سورهء ممتحنه نيز به مسلمانان اجازه داده شده كه با مخالفانى كه سرِ جنگ و ستيز با مسلمانان ندارند و ظلمى به آنها نكردهاند ، صلح و دوستى داشته باشند :
« لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ .
« 4 »
خدا شما را از نيكى كردن و عدالت ورزيدن با آنانى كه با شما در دين نجنگيدهاند و از سرزمينتان بيرون نراندهاند ، باز نمىدارد . خدا ، كسانى را كه به عدالت رفتار مىكنند ،
هامش
( 1 ) . توبه : آيهء 4 .
( 2 ) . تفسير مقاتل بن سليمان : ج 1 ص 395 .
( 3 ) . « سَتَجِدُونَ آخَرينَ يُريدُونَ أَن يَأمَنُوكُم وَ يَأمَنُوا قَومَهُم كُلَّما رُدُّوا إِلَى الفِتنَةِ أُركِسُوا فيها فَإِن لَم يَعتَزِلُوكُم وَ يُلقُوا إِلَيكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيدِيَهُم فَخُذُوهُم وَ اقتُلُوهُم حَيثُ ثَقِفتُمُوهُم وَ أُولئِكُم جَعَلنا لَكُم عَلَيهِم سُلطاناً مُبيناً ؛ گروه ديگرى را خواهيد يافت كه مىخواهند از شما و قوم خود در امان باشند . اينان ، هر گاه كه به كفر دعوت شوند ، بدان باز گردند . پس اگر خود را به كنارى نكشند و صلح نكنند و از اعمال خويش ، باز نايستند ، آنان را هر جا كه يافتيد ، بگيريد و بكُشيد كه شما را بر آنان تسلّطى آشكار دادهايم » ( نساء : آيهء 91 ) .
( 4 ) . ممتحنه : آيهء 8 .