پژوهشى در بارهء حديث « إذا رُفِع عَلَمُكم »
ثقة الإسلام كلينى در كتاب الكافى در بارهء توقّع و انتظار فَرَج ، حديثى را به نقل از ايّوب بن نوح از امام هادى عليه السلام اين گونه نقل كرده است :
إذا رُفِعَ عَلَمُكُم مِن بَينِ أظهُرِكُم فَتَوَقَّعُوا الفَرَجَ مِن تَحتِ أقدامِكُم . « 1 »
هنگامى كه عَلَمتان از ميانتان ، رخت بر بست ، از زير پاهايتان ، منتظر فَرَج باشيد .
علّامه مجلسى رحمه الله در بارهء مقصود از « رفع العلم » سه احتمال ذكر كرده است :
1 . « عَلَم » به فتح عين و لام خوانده مىشود و مراد از آن ، عدم حضور امام راهنماست .
2 . « عِلم » به كسر عين خوانده مىشود و مقصود از آن ، پنهان شدن صاحب علم يعنى « امام » است .
3 . « عِلم » به كسر عين خوانده مىشود و مراد از آن ، از ميان رفتن علم در جامعه و گسترش جهالت در ميان مردم ، به سبب پنهان بودن امام است .
علّامه مجلسى رحمه الله ، احتمال اوّل را اظهر دانسته ؛ ولى احتمال دوم و سوم را هم همانند احتمال اوّل ، معنا كرده است . « 2 »
برخى ديگر از محقّقان ، مراد از « رفع العَلَم » را برافراشته شدن پرچم اسلام و يا
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 320 ح 905 .
( 2 ) . ر . ك : مرآة العقول : ج 4 ص 56 . نيز ، ر . ك : بحار الأنوار : ج 51 ص 159 .