ما به او صد هزار دينار داديم و بار ديگر ، همين مقدار براى او قرار داديم ولى او آن را نپذيرفت تا اموال ما باقى بماند . مردمان را چه شده است كه در امور ما كه اجازه ورود ندارند دخالت مىكنند ؟
نام وى در فهرست وكيلان ملاقات كنندهء امام عصر عليه السلام نيز قرار دارد . « 1 » محمّد بن على بن بلال در دوران نيابت عثمان بن سعيد ، از دستياران او محسوب مىشد . « 2 »
انحراف او از دوران نيابت محمّد بن عثمان ، آغاز شد . ظاهرا حسادت او نسبت به نايب دوم ، موجب شد كه او از تحويل اموالِ در اختيار خود به محمّد بن عثمان خوددارى كرده و براى رفع اتهام مالى از خود ، نيابت محمّد بن عثمان را مورد تشكيك قرار دهد .
محمّد بن عثمان ، او را به ديدار امام عليه السلام برد و حجّت را بر وى تمام كرد ؛ ولى اين واقعه نيز در اصلاح او كارگر نيفتاد . « 3 »
پس از اين اتّفاقات ، او به وسيلهء ناحيهء وكالت ، طرد شد . ظاهراً طرد شدن او به سهولت ، انجام شده است . بنا بر اين ، توقيع خاص در بارهء لعن و طرد وى گزارش نشده است . در توقيع لعن شلمغانى - كه سالها پس از اين جريان و در سال 312 ق ، صادر گشته - ، به انحراف ابن بلال ، اشاره شده است :
أعلِمهُم - تَوَلّاكُمُ اللَّهُ - أنَّنا فِي التَّوَقّي وَالمُحاذَرَةِ مِنهُ عَلى مِثلِ ما كُنّا عَلَيهِ مِمَّن تَقَدَّمَهُ مِن نُظَرائِهِ ، مِنَ : الشَّريعِيِّ ، وَالنُّمَيرِيِّ ، وَالهِلالِيِّ ، وَالبِلالِيِّ وغَيرِهِم . « 4 »
خداوند ، سرپرستىتان را به عهده گيرد ! به آنان اعلام كن كه ما از او در حذر و مراقبت هستيم ، همان گونه كه از مدّعيان دروغين پيشين همانند او ، همچون شريعى ، نميرى ، هلالى و بلالى و جز ايشان ، در حذر بوديم .
هامش
( 1 ) . ر . ك : ج 5 ص 83 ح 806 .
( 2 ) . ظاهراً شخصيت و وجاهت عثمان بن سعيد به گونهاى بوده است كه هيچكس در بارهء او ترديد و با او مخالفت نمىكرده است . نيابت او از زمان امام هادى عليه السلام و امام عسكرى عليه السلام آغاز شده بود و ادامهء آن در زمان غيبت امام مهدى عليه السلام طبيعى مىنمود .
( 3 ) . ر . ك : ج 5 ص 83 ح 806 .
( 4 ) . ر . ك : ص 161 ح 670 .