احمد بن هلال
احمد بن هلال عبرتايى ، « 1 » متولّد سال 180 قمرى « 2 » و از اصحاب امام هادى عليه السلام « 3 » و امام عسكرى عليه السلام « 4 » است ؛ امّا گزارش تاريخى يا حديثى از ارتباط او با امام جواد عليه السلام در دست نداريم ، اگر چه او در زمان امام جواد عليه السلام در حوزههاى حديثى شيعه حضور داشته و با موضوع غيبت ، آشنا بوده است . « 5 »
برخى از متون ، حضور او در سامرّا و توفيق ديدار امام عسكرى عليه السلام و رؤيت امام مهدى عليه السلام را به همراه چهل نفر ديگر ، گزارش كردهاند . « 6 »
جايگاه حديثى او در برخى از كتب ، مورد تأكيد قرار گرفته است . شيخ طوسى در بارهء او گفته است : « قد روى أكثر اصول اصحابنا » « 7 » و ديگرى درباره او گفته است :
« كان رواة أصحابنا بالعراق لقوه و كتبوا منه » . « 8 »
در ميان مردم به زهد و عبادت ، شهره بود . 54 بار به حج رفت كه حدّاقل بيست سفر آن با پاى پياده ، ظاهرا از عراق ، بوده است . « 9 »
احمد بن هلال در سال 267 هجرى ، مدّت كوتاهى پس از نيابت يافتن محمّد بن عثمان دومين نايب خاص ، از دنيا رفت . « 10 »
هامش
( 1 ) . عبرتا ، روستاى بزرگى در جنوب بغداد كه اديبان و راويان بسيارى داشته است ( معجم البلدان : ج 4 ص 77 ) .
( 2 ) . رجال النجاشى : ص 83 ش 199 .
( 3 ) . رجال الطوسى : ص 384 ش 5649 .
( 4 ) . همان : ص 397 ش 5829 .
( 5 ) . وى در نقل يكى از احاديث مىگويد : « حدّثنا محمّد بن أبى عمير سنة أربع و مئتين » ( مقتضب الأثر : ص 9 . همچنين ر . ك : الكافى : ج 1 ص 342 ح 29 ، حديث مشهور زُراره در بارهء دعا در عصر غيبت . احمد بن هلال كه در سند اين روايت واقع است ، مىگويد : « سمعت هذا الحديث منذ ست و خمسين سنه » . با توجّه به آن كه او در سال 267 ق ، از دنيا رفته ، بنا بر اين حداكثر در سال 210 ق ، اين حديث را شنيده است .
( 6 ) . ر . ك : ج 5 ص 24 ح 772 .
( 7 ) . رجال الطوسى : ص 397 ش 5829 .
( 8 ) . رجال الكشّى : ص 535 ش 1020 ( به نقل از احمد بن ابراهيم مراغى ) .
( 9 ) . همان جا . برخى از نسخ رجال الكشّى ، تمام 54 سفر او را با پاى پياده دانستهاند .
( 10 ) . رجال النجاشى : ص 83 ش 199 .