نمىتواند احاديث صحيح ديگرى را كه چنين شرطى ندارند ، قيد بزند . « 1 »
18 . پى بردن به نقص نماز ظهر ميان نماز عصر ( ح 690 / 4 )
در اين توقيع براى نمازگزارى كه پس از خواندن دو ركعت از نماز عصر ، مىفهمد نماز ظهر را دو ركعت خوانده ، ميان دو صورت ، فرق گذاشته شده است . اگر نمازگزار ميان دو نماز ، كارى كه نماز را قطع كند ، مرتكب شده است ، هر دو نماز ، باطل است ، و گر نه دو ركعت را جزء نماز ظهر به حساب مىآورد و عصر را پس از آن مىخواند .
مفاد اين پاسخ ، مورد اختلاف فقهاى ما قرار گرفته است و شيخ حرّ عاملى ، بابى را به همين بخش از توقيع ، اختصاص داده است . « 2 » محدّث بحرانى اذعان كرده كه گروهى از فقهاى ما به عمل به آن ، تمايل پيدا كردهاند ؛ امّا دو قول ديگر نيز در بارهء فرض سؤال ، وجود دارد : يكى بطلان نماز دوم و برگشت به نماز نخست و اتمام آن است و ديگرى ، بطلان نماز نخست و صحّت دومى است . « 3 »
وى در جاى ديگر ، شهيد اوّل و شهيد ثانى را جزء كسانى شمرده كه به مفاد توقيع ، عمل كردهاند . « 4 » ميرزاى قمى نيز عمل به مفاد آن را بىاشكال شمرده ؛ « 5 » امّا برخى گفتهاند كه فقها از آن ، روى گرداندهاند ، « 6 » چنان كه امام خمينى نيز توقيع را از نظر دلالت ، مواجه با ابهام ديده است . « 7 » آية اللَّه خويى نيز آن را قابل
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام : ج 13 ص 148 .
( 2 ) . وسائل الشيعة : ج 8 ص 222 .
( 3 ) . الحدائق الناضرة : ج 9 ص 122 .
( 4 ) . الحدائق الناضرة : ج 10 ص 350 .
( 5 ) . غنائم الأيّام : ج 2 ص 364 .
( 6 ) . مستمسك العروة الوثقى : ج 7 ص 604 .
( 7 ) . الرسائل العشرة : ص 150 .