در نماز نافله ، حتّى بدون عذر نيز جايز شمردهاند . مستند فقها دو گروه از احاديثاند كه شيخ حرّ عاملى ، آنها را در دو باب جداگانه آورده است . « 1 » اين بخش از توقيع كه تنها درصورت ضرورت و سختى ، آن را جايز شمرده ، در رديف دستهء نخست ، جزء ادلّهاى است كه گزاردن نماز واجب بدون عذر بر مَركب را جايز نمىداند . مشابه اين توقيع در بارهء فرض فراوانىِ بارش برف و باران از امامان ديگر نيز نقل شده است « 2 » و فقهاى چندى نيز به آن استناد كردهاند ، « 3 » چنان كه شيخ انصارى آن را مورد وفاق فقها دانسته و به سخن برخى فقها ، مانند محقّق حلّى و شهيد اوّل ، اشاره كرده كه آن را امرى اجماعى شمردهاند . « 4 »
17 . چگونگى رسيدن به ركوع امام جماعت ( ح 690 / 3 )
احاديث چندى بر كفايت درك ركوع امام جماعت در يك ركعت دلالت مىكنند كه شيخ حرّ عاملى آنها در بابى ويژه آورده است و اين بخش از توقيع نيز در رديف همان احاديث است ؛ « 5 » امّا در هيچ يك از احاديث ديگر ، رسيدن به يك تسبيح امام كه در اين توقيع قيد شده ، نيامده و فقها نيز درستى يك ركعت را مقيّد به آن نكردهاند . با اين حال ، برخى مانند وحيد بهبهانى و سيّد على طباطبايى ، احتياط را در درك ركوع پيش از پايان يافتن ذكر امام دانستهاند . « 6 » بهبهانى ، احتمال مىدهد مستند اعتبار ذكر مأموم پيش از امام - كه در سخن علّامه حلّى آمده - همين حديث باشد ؛ « 7 » امّا شيخ محمّدحسن نجفى ، استدلال به آن را ضعيف شمرده و گفته است
هامش
( 1 ) . ر . ك : وسائل الشيعة : ج 4 ص 325 - 334 .
( 2 ) . ر . ك : وسائل الشيعة : ج 4 ص 325 ح 2 و ص 326 ح 5 .
( 3 ) . از جمله ، ر . ك : الحدائق الناضرة : ج 6 ص 409 ، جواهر الكلام : ج 7 ص 424 ، مصباح الفقيه : ج 10 ص 112 .
( 4 ) . كتاب الصلاة ، شيخ انصارى : ج 1 ص 451 .
( 5 ) . وسائل الشيعة : ج 8 ص 382 به بعد .
( 6 ) . مصابيح الظلام : ج 8 ص 490 ، رياض المسائل : ج 3 ص 315 .
( 7 ) . در مصابيح ، به اشتباه ، حديث به نقل حِميَرى از امام صادق عليه السلام آمده كه ممكن است مربوط به اشتباه ناسخباشد .