حال ، در اين گزارش در پارهاى موارد ، مناسب ديده شده كه به برخى مباحث خاصتر اشاره شود .
بررسى توقيعات فقهى در منابع فقه استدلالى « 1 »
1 . برگزارى نافله هنگام طلوع و غروب خورشيد ( ح 683 و 684 / 1 )
احاديث ما در بارهء حكم نافله خواندن هنگام طلوع و غروب خورشيد ، دو دستهاند : برخى اين كار را منع كرده و برخى روا شمردهاند . « 2 » اين بحث از گذشته ، ميان اهل سنّت نيز مطرح و مورد اختلاف بوده و احاديثى در جواز و منع آن ، نقل گرديده است . « 3 » برخى فقهاى ما مانند سيّد مرتضى ، حتّى قائل به حرمت شدهاند ؛ امّا بيشتر ، آن را مكروه دانستهاند . « 4 »
شيخ صدوق ، پس از اشاره به حديثى كه از خواندن نافله در اين دو وقت ، باز مىدارد ، اين توقيع را كه طَبرِسى به همراه بقيّهء پرسش و پاسخها آورده ، با سند معتبر ، نقل كرده و در برابر آن شمرده و نظر خاصّى را برنگزيده است . « 5 » جاى شگفتى است كه ظاهر سخن محقّق حلّى ، نشان مىدهد كه وى اين پاسخ را گفتهء برخى از « فاضلان شيعه » مىداند « 6 » و مقصود وى ، چنان كه فاضل هندى خاطرنشان
هامش
( 1 ) . در اين بررسى كه به ترتيب چينش توقيعات فقهى در فصل دوم - كه به توقيعات فقهى اختصاص دارد - صورت مىگيرد ، موارد مشابه يا مرتبط به هر عنوان ، يك جا آمده و با ذكر شمارهء توقيع و بخش مورد نظر ، نشان داده شده كه مربوط به كدام قسمت از توقيعات است . ضمناً واژهء توقيع ، همان گونه كه براى مجموعهء يك نامه به كار مىرود ، براى پاسخ يك پرسش نيز به كار مىرود .
( 2 ) . ر . ك : وسائل الشيعة : ج 4 ص 234 - 239 .
( 3 ) . از جمله ، ر . ك : المحلّى : ج 3 ص 2 - 7 ، بداية المجتهد : ج 1 ص 103 ، المجموع : ج 4 ص 164 - 181 ، المغنى : ج 1 ص 789 - 795 .
( 4 ) . مفتاح الكرامة : ج 5 ص 167 - 169 .
( 5 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه : ج 1 ص 497 - 498 .
( 6 ) . المعتبر : ج 2 ص 62 .