2 / 2 پاسخ پرسشهاى محمّد بن عبد اللَّه حميرى
686 . تهذيب الأحكام - با سندش به نقل از محمّد بن عبد اللَّه حميرى « 1 » - : به فقيه [ عليه السلام ] « 2 » نوشتم و از او در بارهء كسى كه به زيارت قبر امامان عليهم السلام مىرود ، پرسيدم : براى او جايز است كه بر قبر ، سجده كند يا نه ؟ و آيا جايز است كسى كه نزد قبر ايشان نماز مىخواند ، پشت قبر بِايستد و قبر را [ در سمت ] قبله قرار دهد و نزد سر و پاهايشان بِايستد ؟ و آيا جايز است كه جلوى قبر بايستد و آن را پشت سرش قرار دهد يا نه ؟
[ امام عليه السلام ] پاسخ داد و من توقيع را خواندم و از آن نسخه برداشتم : « امّا سجود بر قبر ، نه در نماز مستحبّى و نه واجب و نه در زيارت ، جايز نيست ؛ بلكه بايد گونهء راستش را بر قبر بگذارد و امّا نماز ، در پشت آن است و قبر را پيش روى خود قرار دهد ، و جايز نيست كه جلوتر از قبر نماز بخواند ؛ زيرا بر امام پيشى گرفته نمىشود و در راست و چپش نماز خوانده مىشود » « 3 » . « 4 »
687 . تهذيب الأحكام - با سندش به نقل از محمّد بن عبد اللَّه بن حميرى - : به فقيه [ عليه السلام ] نامه نوشتم و پرسيدم : آيا جايز است كه انسان با تربت قبر حسين [ تسبيح بسازد و ] تسبيح بگويد ؟ و آيا در اين كار ، فضيلتى هست ؟
هامش
( 1 ) . ابو جعفر محمّد بن عبد اللّه بن جعفر حِميرى قمى : ثقه ، برجسته و از مشايخ كلينى است . وى با امام مهدى عليه السلام مكاتبه داشته و پرسشهايى در امور دينى با ايشان در ميان گذاشته . او داراى روايات و كتب است . شيخ طوسى در كتاب رجالش وى را در زمرهء كسانى شمرده كه از ائمّه عليهم السلام روايت نقل نكردهاند ( ر . ك : ج 5 ص 76 ح 802 ، رجال النجاشى : ج 2 ص 253 ش 950 ، رجال الطوسى : ص 439 ش 6271 ، الفهرست ، طوسى : ص 237 ش 708 ، مستدركات علم رجال الحديث : ج 7 ص 169 ش 13691 ) .
( 2 ) . « فقيه » تعبيرى رمزگونه براى فقيه حقيقى ، يعنى حجت عليه السلام بوده تا اگر توقيع ايشان به دست حكومت افتاد ، نويسنده و حامل نامه در امان بماند .
( 3 ) . يعنى قبر را همانند امام [ جماعت ] در برابرش قرار دهد . پس همان گونه كه جايز نيست مأموم جلوتر از امام بِايستد ، يعنى جاى ايستادنش نزديكتر از امام به قبله باشد ، جايز نيست كسى جلوتر از قبر بايستد . در حديث بعدى الاحتجاج ، آمده است : « قبر را در برابرش قرار دهد » .
( 4 ) . تهذيب الأحكام : ج 2 ص 228 ح 898 ( با سند صحيح ) .