هشت . بررسى گزارشى ديگر در بارهء حديث ثقلين
در برابر متن متواتر حديث ثقلين كه در آن ، پيامبر خدا امّت را به تمسّك به قرآن و عترت توصيه مىفرمايد ، در برخى از منابع حديثى به جاى « عترت » ، « سنّت » آمده است ، چنان كه مالك در الموطّأ از پيامبر صلى الله عليه و آله به طور مُرسَل ، چنين نقل كرده است :
تَرَكتُ فيكُم أمرَينِ لَن تَضِلُّوا ما مَسَكتُم بِهِما : كِتابَ اللَّهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ . « 1 »
دو چيز را در ميان شما برجا گذاشتم كه اگر به آن دو چنگ زنيد ، هرگز گمراه نمىشويد : كتاب خدا و سنّت پيامبرش .
حاكم ، در المستدرك ، روايت را اين گونه آورده است :
يا أيُّهَا النَّاسُ ! إنِّى قَد تَرَكتُ فيكُم ما إن اعتَصَمتُم بِهِ فَلَن تَضِلُّوا أبَداً : كِتابَ اللَّهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ . « 2 »
اى مردم ! من در ميان شما چيزى را بر جاى گذاشتم كه اگر به آن چنگ بزنيد ، هرگز گمراه نمىشويد : كتاب خدا و سنّت پيامبرش .
با عنايت به ناهمگونى اين دو متن با گزارش مشهور حديث ثقلين ، بررسى آنها ، ضرورى است .
بررسى سند
الف . مهمترين مصدرِ « كِتابَ اللَّهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ » ، الموطّأ مالك است كه اين روايت را به گونهء مُرسَل ، نقل كرده است . با توجّه به اين كه هيچ يك از اصحاب صحاح ششگانه ، چنين نقل نكردهاند و منابعى مانند : صحيح مسلم ، سنن الترمذى ، سنن
هامش
( 1 ) . الموطّأ : ج 2 ص 899 ح 3 .
( 2 ) . المستدرك على الصحيحين : ج 1 ص 171 ح 318 ، السنن الكبرى : ج 10 ص 194 ح 2033 .