و هذا الحديث لخطبة النبىّ صلى الله عليه و آله متّفق على إخراجه فى الصحيح : « يا أيُّها النَّاسُ ! إنِّى قَد تَرَكتُ فيكُم ما لَن تَضِلُّوا بَعدَهُ إن اعتَصَمتُم بِهِ : كِتابَ اللَّهِ وَ أنتُم مَسؤولونَ عَنهُ » فما أنتم قائلون ؟ و ذكر الاعتصام بالسنّة فى هذه الخطبة غريب و يحتاج إليها . « 1 »
اين [ نقل از ] حديثِ سخنرانى پيامبر صلى الله عليه و آله كه بر صحيح بودنش بر اساس تخريج از مصادر ، اتّفاق نظر هست ، اين است : « اى مردم ! من در ميان شما چيزى را برجاى گذاشتم كه اگر به آن چنگ بزنيد ، هرگز گمراه نمىشويد و آن ، كتاب خداست و شما از آن ، بازخواست خواهيد شد . پس چه جوابى از آن داريد ؟ » . امّا ذكر « چنگ زدن به سنّت » [ در گزارشهاى ديگر ] اين حديث ، امرى غريب ( نادر ) است ، گرچه لازم به نظر مىرسد .
از اين رو ، گزارش مذكور از حديث ثقلين ، معتبر نيست و نمىتواند جاىگزين « كتاب اللَّه و عترتى » گردد .
د . در برخى از احاديث شيعى نيز ، « كِتابَ اللَّهِ وَ سُنَّتى » ، به جاى « كِتابَ اللَّهِ وَ عِترَتى » آمده است . شيخ صدوق رحمه الله در كتاب كمال الدين پس از نقل روايت مشهور حديث ثقلين ، اين متن را از ابو هريره نقل كرده است . « 2 » سند اين حديث ، ضعيف است و احتمالًا وى براى اشاره به تفاوت مذكور ، اين گزارش را آورده است ؛ زيرا اين اقدام با هدف او از نگارش كتاب كمال الدين و نيز با عنوان باب : « اتّصال الوصيّة من لدن آدم عليه السلام » هماهنگ نيست .
چند نكته
تذكّر چند نكته در خاتمهء بحث ، مفيد است :
1 . سخن بالا به معناى نفى حجّيت سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله نيست ؛ زيرا دلايل قرآنى ، روايى و عقلىِ حجّيت سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله ، چنان محكم و قوى است كه احتمال عدم
هامش
( 1 ) . المستدرك على الصحيحين : ج 1 ص 17 ح 318 .
( 2 ) . ر . ك : كمال الدين : ص 235 ح 47 .