فصل هفتم : علوم حديث
درايه
دراية الحديث ، كه از آن به فهم اصطلاحات محدّثان تعبير مىكنند ، در قرن دهم و يازدهم هجرى به لحاظ توجّهى كه به علم حديث شد ، همگام با علم رجال از اهمّيت خاصّى برخوردار گرديد و آثار مستقلّى در اين حوزه تدوين شد .
هر چند به لحاظ زمانى ، محقّق كَرْكى را اوّلين عالمى مىدانند كه در دراية الحديث ، مطالبى نوشته است ؛ « 1 » ولى بى ترديد ، اوج شكوفايى علم درايه در اين دوره به زينالدين شهيد ثانى ( م 966 ق ) بر مىگردد . بنا به گفتهء شيخ حرّ عاملى ، در ميان شيعه ، كسى پيش از او در علم دراية الحديث ، كتابى ننوشته است . « 2 » تلاشهاى گستردهء شهيد ، اين علم را وارد مرحلهء جديدى ساخت . وى در ابتدا ، كتاب بداية الدراية « 3 » را به شيوهء اصول اربعه ( صحيح ، حَسَن ، موثّق و ضعيف ) نوشت .
سپس ، شرحى بر همان كتاب به تمام شرح بداية الدراية « 4 » - كه ظاهراً همان الدراية فى علم
هامش
( 1 ) . آقا بزرگ تهرانى ، كتابى را در دراية الحديث به وى نسبت داده ، مىنويسد : « آن را در بين يك مجموعهاى دركتابخانهء خوانسارى ديدم » ( الذريعة ، ج 8 ، ص 55 ) .
( 2 ) . أمل الآمل ، ج 1 ، ص 86 .
( 3 ) . الذريعة ، ج 8 ، ص 86 .
( 4 ) . همان ، ج 13 ، ص 124 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 1 ، ص 143 ؛ فهرست نسخ خطّىكتابخانهء آستان قدس ، مجموعهء ش 15314 .