و تقسيمات و اصطلاحات حديث و چگونگى شناخت راويان و جمع بين احاديث و . . . مىپردازد ، ولى تفاوتى كه بين كتاب او و شهيد ثانى وجود دارد ، اين است كه شيخ حسين بن عبدالصمد در لابهلاى بحثها ، مطالب مهمّى از قبيل : آداب تعليم و تعلّم و بعضى مسائل ديگر ، بيان نموده است .
خاتمهء كتاب به رموزى كه در كتابهاى حديثى وجود دارد ، اختصاص يافته است .
در اوايل قرن يازدهم ، جمال الدين ابو منصور حسن بن زين الدين ، مشهور به صاحب معالم ( م 1011 ق ) ، فرزند شهيد ثانى ، دست به كار تازهاى زد . وى ، احاديث صحيح شيعه را از كتب اربعه استخراج كرد و در كتاب جداگانهاى به رشتهء تأليف كشيد و با نام منتقىالجمان فى الأحاديث الصحاح والحسان ، به عالم تشيّع ، تقديم كرد . « 1 » اين اثر نفيس با آن كه ناقص ماند ، مورد تقدير و تحسين فقها قرار گرفته و دانشمندان بزرگى ، مانند : ميرداماد ، علّامهء مجلسى ، شيخ حرّ عاملى و ملّا صالح مازندرانى ، از اين اثر نفيس ، برخوردار شدند .
صاحب منتقى الجمان ، صحاح خود را بر دو پايه تقسيم كرده است . ابتدا احاديثى را نقل مىكند كه شخصاً صحّت آن را تأييد مىكند و بلافاصله ، به نقل احاديثى مىپردازد كه ديگران و از جمله پدرش ، صحّت آن را تأييد كردهاند . دستهء اوّل را با رمز « صحى » يعنى « صحيح عندى » و دستهء دوم را با رمز « صحر » يعنى « صحيح على المشهور » ، مشخّص نموده است . « 2 » نگارش اين كتاب به سال 1006 ق ، به پايان رسيده است .
شيخ بهاء الدين محمّد بن حسين عاملى ( م 1031 ق ) ، قواعد علم درايه را در
هامش
( 1 ) . الذريعه ، ج 23 ، ص 5 - 6 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 3 ، ص 352 .
( 2 ) . منتقى الجمان فى الأحاديث الصحاح والحسان ، ص 2 ؛ گزيدهء كافى ، ج 1 ، ص 22 ( مقدّمه ) .