1075 ق ، ترجمهء تحتاللفظى از كتاب عيون أخبار الرضا عليه السلام شيخِ صدوق است . وى در اين كتاب ، سند روايتها را حذف نموده و در موارد لازم ، در حواشى توضيح آورده است . ترجمهء توحيد مفضّل « 1 » به سال 1080 ق ، ترجمهء حديثى است كه مفضّل بن عمر در توحيد و اثبات صانع در چند مجلس از امام صادق عليه السلام روايت كرده و توضيحات مختصرى با عناوين « قوله - المعنى » داده است .
ترجمهء عهد مالك اشتر « 2 » و ترجمهء نهجالبلاغة ، « 3 » از ديگر فعّاليتهاى ايشان در زمينهء ترجمه است . هرچند علمايى همچون ملّا محسن فيض كاشانى ، قاضى سعيد قمى ، آقا جمال خوانسارى و . . . در نشر فرهنگ شيعه به زبان فارسى ، اقدامات جدّىاى به عمل آوردند ؛ « 4 » امّا بىترديد ، نقش اصلى در زمينهء فارسىنويسى در اين دوره را علّامه محمّد باقر مجلسى ايفا كرد . وى ، اين راه را با جديّت ادامه داد و آثار فراوانى در زمينههاى فقهى ، اعتقادات ، نجوم ، دعا ، تفسير ، تاريخ ، حديث و ادب ، به زبان فارسى فراهم آورد . سياست مجلسى در فارسىنويسى ، نشر و گسترش فرهنگ شيعه در ميان مردم به وسيلهء ترجمهء رسالهها و آثار اعتقادى و دعايى بوده است « 5 » تا همهء شيعيان و عموم مؤمنان از بركات آنها بهرهمند گردند .
شيخ يوسف بحرانى ( م 1184 ق ) ، در وصف علّامهء مجلسى مىنويسد :
وى ، همان كسى است كه حديث را بويژه در ديار عجم ، رواج داد و انواع حديث عربى را براى آنان به فارسى در آورد . « 6 » از مقدّمههايى كه علّامهء مجلسى بر آثار خويش نوشته ، به روشنى دانسته مىشود
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 91 ؛ نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 19 ، ص 239 .
( 2 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 119 .
( 3 ) . همان ، ص 145 ؛ نسخ خطّى كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ، مجموعهء ش 7335 .
( 4 ) . فهرستهاى خودْ نوشت فيض كاشانى ، ص 36 - 37 .
( 5 ) . علّامهء مجلسى ، ص 132 .
( 6 ) . لؤلؤة البحرين ، ص 55 .