فصل چهارم : علوم حديث
درايه
درايه ، در اصطلاح ، دانشى است كه در آن به بررسى سند و متن حديث و چگونگى تحمّل و آداب نقل آن مىپردازند . « 1 » فرق دانش درايه با رجال آن است كه در درايه به بررسى سند ، من حيث المجموع ، مىپردازند و در رجال ، تك تكِ راويان سلسلهء حديث را بررسى مىكنند . « 2 » هرچند در دورهء مورد بحث ، شاهد پديد آمدن كتابى دربارهء دانش درايه يا مصطلح الحديث نيستيم « 3 » ؛ امّا اين دوره از لحاظ پيدايش دگرگونى در نوع نگرش به اقسام حديث ، بسيار بااهمّيت است . علّامهء حلّى ، در اين دوره ، تعاريف ديگرى از حديث صحيح و ضعيف ، عرضه كرد و بدينسان ، تقسيمبندى احاديث در نظر علماى متأخّر از علّامه با ديدگاه دانشمندان پيش از ايشان ، متفاوت شد . براى قرار گرفتن در فضاى بحث ، گفتنى است كه در عرف پيشينيان ، حديث « صحيح » به
هامش
( 1 ) . الوجيزة ، ص 4 ؛ نهاية الدارية ، ص 79 . براى تعاريف ديگر ، ر . ك : معجم مصطلحات الرجال والدراية . ص 104 - 105 .
( 2 ) . مقباس الهداية ، ج 1 ، ص 43 ؛ أصول الحديث وأحكامه ، ص 16 .
( 3 ) . براى مطالعه دربارهء پيشينهء مباحث درايه ، ر . ك : مجلهء علوم حديث ، ش 30 : « گزارشى از سير مباحث درايهدر اماميّه تا سدهء دهم هجرى » ، از نگارنده .