قِسم است : صحيح ، حَسَن و موثّق .
حديث صحيح ، حديثى است كه سند آن به معصوم متّصل بوده ، تمام راويان آن ، امامى عادل باشند .
حديث حَسَن ، حديثى است كه سلسلهء سند آن به وسيلهء راويان ممدوح ، بدون آن كه بر عدالتشان تصريح شده باشد ، روايت شود .
حديث موثّق ، حديثى است كه سلسلهء سند آن به وسيلهء راويانى كه اصحاب بر توثيقشان تنصيص كردهاند ، امّا فساد عقيده دارند ، روايت شود .
حديث ضعيف ، حديثى است كه هيچ يك از ويژگىهاى اقسام ياد شده را نداشته باشد .
اسباب عدول از اصطلاح پيشينيان
حديثپژوهان ، در تحليل اسباب و انگيزههاى ابتكار اصطلاحات جديد ، به برخى مسائل ، اشاره كردهاند ، از جمله آن كه در دورههاى متأخّر و بر اثر گذشت زمان و فاصله افتادن ميان صدرِ سلف ، چنان شد كه برخى كتابها و اصول مورد اعتماد گذشتگان ، به سبب تسلّط حاكمان جور و ترس از اظهار و استنساخ نسخ ، از ميان رفت . از سوى ديگر ، با پيدايى جوامع حديثى ، احاديث مأخوذ از اصول مورد اعتماد ، با احاديث برگرفته از اصول غير قابل اعتماد ، درهم آميخت و بدينسان ، بسيارى از امور و قرائنى كه سبب وثوق پيشينيان به احاديث مىشد ، از بين رفت و پسينيان ، نتوانستند با تكيه بر همان قرائن ، به صحّت صدور حديث ، وثوق پيدا كنند .
از اين رو ، براى تشخيص احاديث معتبر از غير معتبر ، به وضع اصطلاح جديد پرداختند . « 1 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : مشرق الشمسين ، ص 30 - 31 ؛ مقباس الهداية ، ج 1 ، ص 182 . براى مقايسه و تطبيق بيشتر ميان اصطلاحات متقدّمان و متأخّران ، به منبع اخير مراجعه شود .