متن المحتضر ، چاپ حيدريهء نجف ، اين گونه از اين كتاب نقل كرده : « روى سعد الإربلى فى كتاب الأربعين قال « 1 » . . . » و پس از آوردن روايتى مىگويد : « و روى فيه عن سلمان الفارسى . . . » . « 2 » ظاهراً نسخهاى از اين كتاب ، گزارش نشده است .
ترجمه متون حديثى
از پديدههاى قابل توجّه در حديث شيعه در قرن هشتم و نهم هجرى ، ترجمهء كتابهاى حديثى به فارسى است . البته با توجّه به اينكه در ايران آن روزگار ، از يكسو حكومت ، و از سوى ديگر ، اكثريت با اهل سنّت بوده ، شمار ترجمهها محدود است . در اين بخش ، به معرّفى ترجمهها مىپردازيم .
1 . تاريخ قم
اصل اين كتاب ، نوشتهء حسن بن محمّد بن حسن قمى است كه معاصر شيخ صدوق بوده است . اين كتاب ، توسّط حسن بن على بن حسن بن عبد اللَّه قمى و به دستور خواجه فخرالدين ابراهيم ، پسر خواجه عمادالدين محمود ، به سال 865 ق ، به فارسى برگردانده شده است . « 3 » علّامهء مجلسى ، از آنجا كه به اصل كتاب ، دسترس نداشته ، در تدوين بحار الأنوار ، از برگردان فارسى آن بهره برده است . « 4 » براى آشنايى با روش كار مترجم تاريخ قم ، نمونهاى از ترجمهء او را مىآوريم :
ايضاً به اسانيد از ابى عبد اللَّه الصادق عليه السلام روايت است كه او فرموده كه
هامش
( 1 ) . المحتضر ، ص 100 .
( 2 ) . همان ، ص 101 .
( 3 ) . رياض العلماء ، ج 1 ، ص 319 .
( 4 ) . بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 42 .