1193 تا 1209 ق ، در مجموع ، هشت نفر به حكومت رسيدند كه در اين فاصله ، جز ناآرامى ، رقابت ، درگيرى و كور ساختن و قتل رقيبان ، چيز قابل توجّهى به چشم نمىخورد و قريب دوازده سال ، بين آقا محمّد خان قاجار و شاهزادگان زنديه ، زد و خورد بود و اين كشمكشها ، در نهايت به پيروزى آقا محمّدخان قاجار گرديد . « 1 »
دورهء قاجاريه
قاجاريه ، طايفهاى اند در اصل از نژاد مغول و ظاهراً از قبايلى بودند كه به همراه كشور گشايان تاتار در دورهء چنگيز و بازماندگان او از مغولستان به سرزمينهاى اسلامى آمدند و در قسمت بين شام و ايران ، بخصوص در نواحى ارمنستان ، ماندگار شدند . « 2 »
حكومت اين سلسله بر ايران با پادشاهى آقا محمّد خان ، فرزند بزرگتر محمّد حسن خان قاجار ، آغاز گرديد .
شاهان سلسلهء قاجار ، داراى اعتقادات مذهبى متعصّبانهاى بودند و از لحاظ كاربردى نيز سياست مذهبىاى پيشه مىكردند تا جامعه و رهبران دينى را نسبت به خويش ، بدبين نكنند و از تضادّ ميان حاكميت و نهادهاى دينى و مذهبى پيشگيرى كنند . « 3 »
در اين ميان ، فتحعلى شاه قاجار ، بيش از ديگر شاهان اين سلسله در جلب نظر و كسب رضايت عالمان تراز اوّل شيعه نسبت به خود ، تلاش مىكرد . به عبارت بهتر ، در اين زمينه ، از هيچ كوششى فروگذار نمىكرد . وى از آغاز حكومت خود بر آن شد تا با كسب تفويض حكومت از سوى مراجع دينى شيعيان ، به سلطنت خود ، وجههء شرعى ببخشد ؛ امّا فقيهانى مانند : ميرزاى قمى و كاشف الغطاء ، تنها حقّ حاكميت
هامش
( 1 ) . رك : لغتنامهء دهخدا ، ذيل « زنديه » ؛ طبقات سلاطين اسلام ، ص 230 .
( 2 ) . ر . ك : تاريخ ايران ، ص 754 - 864 .
( 3 ) . راهنماى جامع ايرانگردى ( استان قم ) ، ص 33 .