براى « ينتج » مىباشد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
156 - آيا تمسّك به عامّ در شبههء مصداقيّهء مخصّص منفصل لبّى جايز بوده و اجمال خاصّ به عامّ سرايت مىكند ؟ « 1 »
( هذا اذا كان . . . كظهوره فيه ) ج : مىفرمايد : مخصّص منفصل لبّى بر دو نوع است : « 2 »
الف : مخصّص لبّى منفصلى كه قابل اتّكال براى متكلّم بوده « 3 » وقتى در صدد بيان در
هامش
( 1 ) - مسئلهء شبههء مصداقيّهء خاصّ وقتى كه مخصّص ، عبارت از مخصّص لبّى باشد توسط شيخ انصارى كه مؤسّس علم اصول به سبك جديد بوده مطرح شد و پس از ايشان مورد بحث و بررسى ساير علماء قرار گرفته است . مقصود از مخصّص لبّى آن مخصّصى است كه از نوع كلام و لفظ نباشد مثل دليل اجماع ، دليل عقلى و ضرورى بودن چيزى در دين .
( 2 ) - شيخ انصارى در « مطارح الانظار / 194 » قائل به جواز تمسّك به عامّ در شبههء مصداقيّه هستند مطلقا يعنى اعمّ از اينكه مخصّص لبّى منفصل از هر قسم باشد . چنان كه محقّق نائينى در « فوائد الاصول 2 / 536 - 538 » نه قول مطلق شيخ را قبول كرده و نه تفصيل كفايه را بلكه ايشان قائل به تفصيل ديگر براساس فرق بين كاشفيّت مخصّص لبّى از موضوع با كاشفيّت آن از ملاك و حكمت حكم مىباشد . مىفرمايد :
الف : در صورتى كه مخصّص لبّى فقط كاشف از تقييد موضوع باشد در اينجا تمسّك به عامّ در شبههء مصداقيّه جايز نيست .
ب : در صورتى كه مخصّص لبّى فقط كاشف از ملاك حكم باشد در اينجا تمسّك به عامّ در شبههء مصداقيّه جايز است مطلقا .
ج : در صورتى كه مخصّص لبّى مردّد بين كاشفيت از تقييد موضوع و كاشفيّت از ملاك حكم باشد ، تفصيل صاحب كفايه را مىپذيريم كه اگر مخصّص لبّى منفصل از نوع قابل اتكال باشد ، تمسّك به عامّ جايز نبوده ولى در صورتى كه از نوع غير قابل اتّكال باشد ، تمسّك به عامّ جايز مىباشد . بنابراين ، مصنّف قائل به تفصيل به لحاظ نوع مخصّص لبّى مىباشد .
( 3 ) - يعنى مخصّص از احكام عقل ضرورى يعنى از بديهيّات عقلى مىباشد .