و ما احتمل دخوله فيه ايضا : عبارت « ما احتمل » عطف بر « فيما علم » بوده ، يعنى « حجّة فيما بقى فيما احتمل دخوله فيه ايضا » و ضمير در « دخوله » به ماء موصوله به معناى افراد و ضمير در « فيه » به مخصّص برمىگردد .
اذا كان منفصلا : ضمير در « كان » به مخصّص برمىگردد .
كما هو المشهور : ضمير در « هو » به حجّت بودن عامّ در ما بقى افراد بنا به بيانى كه گذشت برمىگردد .
فقيل بحجّيّته فيه : ضمير در « بحجّيّته » به عامّ برمىگردد .
و احتجّ النّافى بالاجمال لتعدّد المجازات : مقصود از « النّافى » منكر حجّيّت عامّ تخصيص خورده در باقى افراد بوده و جار و مجرور « بالاجمال » متعلّق به « احتجّ » بوده و دليل نفى نافى بوده و كلمهء « لتعدّد المجازات الخ » دليل اجمال مىباشد .
و تعيّن الباقى الخ : كلمهء « تعيّن » مبتدا و خبرش كلمهء « ترجيح » بوده و اين عبارت ، جواب اين سؤال مقدّر است : « چرا مقصود ، همهء افراد باقيمانده از عامّ تخصيص خورده نباشد » .
ان يقال انّه الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
من انّه لا تخصيص اصلا : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
قد استعملت فيه : ضمير نايب فاعلى در « استعملت » به ادوات و ضمير در « فيه » به عموم برمىگردد .
و ان كان دائرته سعة و ضيقا : ضمير در « دائرته » به عموم برگشته و كلمهء « سعة و ضيقا » تمييز مىباشند .
تختلف باختلاف ذوى الادوات : ضمير در « تختلف » به « دائرته » دايرهء عموم برگشته و مقصود از « ذوى الادوات » مدخول ادوات يعنى مدخول الفاظ عموم مىباشد .
قد استعملت فى العموم : ضمير نايب فاعلى در « استعملت » به « لفظة كلّ » برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 255
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٥٥