موضوع مقيّد برگشته و مقصود از « بهذا الضّيق » تضيق دائرهء موضوع مىباشد .
كما انّه لا يلزم : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
فيما وجد شرائطه الّا ذلك : ضمير در « شرائطه » كه نايب فاعل « وجد » بوده به حمل برگشته و كلمهء « ذلك » به عنوان مستثناى مفرّغ ، فاعل براى « لا يلزم » بوده و مشاراليهاش تضييق دايرهء موضوع مىباشد .
من دون حاجة فيه الى دلالته الخ : ضمير در « فيه » به حمل و ضمير در « دلالته » به مقيّد برمىگردد .
فانّه من المعلوم : ضمير در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .
ليس الّا انّ المراد بالمطلق هو المقيّد : ضمير در « ليس » اسم و به « قضيّة الحمل » كه اسم « انّ » بوده برگشته و ضمير « هو » به مراد برمىگردد و عبارت « انّ المراد الخ » تأويل به مفرد رفته و به عنوان مستثناى مفرّغ ، خبر براى « ليس » بوده و « ليس » با اسم و خبرش نيز خبر براى « انّ قضية الحمل » مىباشد .
و كانّه لا يكون فى البين غيره : ضمير در « كانّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « غيره » كه اسم مؤخّر براى « لا يكون » بوده به مقيّد برگشته و جار و مجرور « فى البين » خبر مقدّم مىباشد .
انّه لا وجه للحمل لو كان الخ : ضمير در « انّه » به معنا شأن بوده و ضمير در « كان » به حمل برمىگردد .
فانّ ظهوره فيه ليس باقوى الخ : ضمير در « ظهوره » به مطلق و ضمير در « فيه » به مقيّد و ضمير در « ليس » به ظهور مطلق در مقيّد برگشته و اين عبارت ، بيان علّت براى عدم وجه حمل مطلق بر مقيّد به لحاظ مفهوم مىباشد .
كى يحمل عليه : ضمير نايب فاعلى در « يحمل » به مطلق و ضمير در « عليه » به مقيّد
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٥٥