مشاراليه « ذلك » قياس نكردن بوده و ضمير در « به » و « لكونه » و « كغيره » و « به » و « انّه » و « وقوعه » و در « يقع » به فرد محرّم غير منحصره برمىگردد .
و هذا بخلاف [ ما ] هاهنا فانّه ان كان كغيره ممّا يقصد به . . . ان يقع . . . مثله . . . فيه بلا مانع : مشاراليه « هذا » فرد محرّم غير منحصره از مقدّمه و مشاراليه « هاهنا » فرد محرّم منحصره از مقدّمه بوده و بهتر است كلمهء ماء موصوله در متن باشد و ضمير در « فانّه » و در « كان » و در « كغيره » و در « ان يقع » به فرد محرّم منحصره از مقدّمه و در « به » به ماء موصوله به معناى مقدّمه و در « مثله » به « ما يقصد به التّوصّل » مقدّمهء مباحى كه قصد توصّل به آن شده برمىگردد .
و الّا لما كان يسقط به . . . فيكشف هذا . . . قصده . . . لذلك . . . انّه شدّد النّكير الخ : مقصود از « الّا » يعنى « و ان لم يكن كغيره » بوده و ضمير در « به » به مقدّمهء حرامى كه قصد توصّل با آن نشده برگشته و مشاراليه « هذا » بطلان تالى بوده و ضمير در « قصده » به توصّل برگشته و مشار اليه « لذلك » بيانات ذكر شده بوده و ضمير در « انّه » و « شدّد » به شيخ برمىگردد .
و اعتبار ترتّب . . . عليها فى وقوعها . . . على ما حرّره . . . بحثه بما يتوجّه . . . فى وقوعها كذلك : ضمير در « عليها » و در هر دو « وقوعها » به مقدّمه و ضمير مفعولى در « حرّره » به ماء موصوله به معناى بيان و ضمير در « بحثه » به شيخ و در « يتوجّه » به ماء موصوله به معناى اشكال و بيانات برگشته و جار و مجرور « بما يتوجّه الخ » متعلّق به « شدّد » مىباشد .
تمام كلامه . . . مقامه . . . فى نقضه و ابرامه . . . عليها فى وقوعها على الخ : ضمير در « كلامه » و « مقامه » و « نقضه » و « ابرامه » به شيخ و در « عليها » و « وقوعها » به مقدّمه برمىگردد .
فلانّه لا يكاد يعتبر . . . ما له دخل فى غرضه الدّاعى الى ايجابه . . . على طلبه : ضمير در « فلانّه » به معناى شأن بوده و در « له » به ماء موصوله به معناى عمل و در « غرضه » به مولى و در « ايجابه » و « طلبه » به واجب برگشته و ماء موصوله با جملهء صلهء بعدش يعنى « ما له
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٠٦