ضمير در « كان » به دخول در ملك غير برگشته و در بعضى از نسخهها « كانت » بوده كه مؤنّث بودنش به اعتبار خبرش ، كلمهء « مقدّمة » مىباشد و ضمير در « لم يلتفت » و در « يكون » به مكلّف و در « فيه » به دخول در ملك غير برگشته و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين عدم الالتفات بالمقدّميّة » بوده و كلمهء « لا » عاطفه بوده و كلمهء « حراما » را عطف كرده بر « واجبا » يعنى « لا يقع الدّخول فى ملك الغير حراما » .
كما انّه . . . يتجرّا . . . فيما لم يقصد التّوصّل اليه اصلا و امّا اذا قصده و لكنّه لم يأت بها بهذا الدّاعى : ضمير در « انّه » و در « يتجرّا » و در « لم يقصد » و ضمير فاعلى در « قصده » و ضمير در « لكنّه » و در « لم يأت » به مكلّف و در « اليه » و ضمير مفعولى در « قصده » به ذى المقدّمه برگشته و جواب « اذا » جملهء « فلا يكون الخ » بوده كه در ادامه مىآيد .
بل بداع آخر اكّده . . . فلا يكون متجرّأ . . . بها . . . لا ان يكون قصده . . . لوقوعها الخ : ضمير فاعلى در « اكّده » و ضمير در « يكون » به مكلّف و ضمير مفعولى در « اكّده » به داعى ديگر و ضمير در « بها » و در « لوقوعها » به مقدّمه و در « قصده » به توصّل برگشته و جملهء « اكّده » صفت براى « بداع آخر » مىباشد .
فى نفسها بلا دخل له فيه اصلا و الّا لما حصل . . . به الخ : ضمير در « نفسها » به مقدّمه و در « له » به قصد توصّل و در « فيه » به ملاك وجوب و در « به » به واجب برگشته و مقصود از « الّا » يعنى « ان كان قصد التّوصّل دخيلا فى ثبوت ملاك الوجوب » مىباشد .
و لا يقاس على ما اذا اتى . . . منها حيث يسقط به الوجوب مع انّه ليس بواجب : ضمير نايب فاعلى در « لا يقاس » به موردى كه مقدّمهء حرام ، مقدّمهء منحصره بوده و ضمير در « اتى » به مكلّف و در « منها » به مقدّمه و در « به » و در « انّه » و در « ليس » به فرد محرّم غير منحصره از مقدمه برگشته و مقصود از « الوجوب » وجوب ذى المقدّمه بوده و مقصود از اين مورد ، موردى است كه انجام ذى المقدّمه متوقّف بر مقدّمه حرام بوده و مقدّمهء حرام ، مقدّمهء منحصره باشد .
و ذلك . . . يسقط به الوجوب لكونه كغيره . . . به . . . الّا انّه . . . وقوعه . . . لا يكاد يقع الخ :
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 305
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٠٥