نعم لا بدّ فى الرجوع اليه فيما ذكر : ضمير در « اليه » به اطلاق خطاب و ضمير نايب فاعلى در « ذكر » به ماء موصوله به معناى رفع جزئيّت و شرطيّت شىء مشكوك برمىگردد .
من كونه واردا مورد البيان كما لا بدّ منه فى الرّجوع : ضمير در « كونه » به اطلاق و در « منه » به « كونه واردا مورد البيان » برگشته و منظور از « الرّجوع » رجوع به اطلاق خطاب مىباشد .
و بدونه لا مرجع ايضا : ضمير در « بدونه » به « كونه واردا مورد البيان » برگشته و كلمهء « ايضا » نيز اشاره به اين است كه وقتى اطلاق در مورد بيان نباشد بنا بر قول اعمّى نيز جاى برائت و اشتغال بوده و نه جاى تمسّك به اطلاق دليل .
على الخلاف فى مسألة دوران الامر بين الاقلّ و الاكثر الارتباطيّين : يعنى رجوع به برائت و اشتغال در جايى كه اطلاق در مورد بيان نباشد بنا بر اختلافى است كه در اقلّ و اكثر ارتباطى وجود دارد كه بعضى در جزء مشكوك قائل به برائت و بعضى قائل به اشتغال و احتياط هستند .
قد انقدح بذلك : مشاراليه « ذلك » مشروط بودن رجوع به اطلاق دليل ، بودن اطلاق در مقام بيان مىباشد .
انّ الرجوع الى البراءة او الاشتغال الخ : كلمهء « الرّجوع » اسم « انّ » و خبرش « على القولين » به اعتبار متعلقش « ثابت » بوده و « انّ » با اسم و خبرش تأويل به مصدر رفته ، فاعل براى « انقدح » بوده و منظور از « قولين » نيز صحيحى و اعمّى مىباشد .
و ان كان تظهر فيما لو نذر لمن صلّى اعطاء درهم : ضمير در « تظهر » به ثمره برگشته و كلمهء « اعطاء » مفعول براى « نذر » و ضمير در « اعطاء » نيز فاعلش و به قرينهء مقام به « ناذر » برمىگردد .
فى البرّ فيما لو اعطاه لمن صلّى : كلمهء « البرّ » يعنى برّ نذر به معناى اتيان نذر در مقابل « حنث نذر » شكستن و عدم اتيان نذر بوده و جار و مجرور « فى البرّ » متعلّق به « نذر » و ضمير فاعلى در « اعطاه » به ناذر و ضمير مفعولىاش به « درهم » برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 232
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٣٢