« علم الهدى » از ستارههاى درخشان آسمان علم و فقاهت در دنياى اسلام و شيعه مىباشد . سيد مرتضى از جانب پدر با شش واسطه به امام موسى كاظم عليه السّلام و از جانب مادرش « فاطمه رحمها اللّه » به على بن ابى طالب عليه السّلام رسيده و از نوادگان ائمهء معصومين عليهم السّلام مىباشد . اوّلين كتاب مبسوط در فن اصول فقه به نام « الذّريعة الى اصول الشّريعة » به دست اين بزرگوار تدوين شده است .
5 - ابو جعفر محمد بن الحسن بن على الطّوسى معروف به « شيخ طوسى » و ملقّب به « شيخ الطّائفه » هم عصر با « سلّار » و از اعاظم فقهاى شيعه و احياءكنندهء علم اصول فقه بوده ، كتاب « عدّة الاصول » را تدوين نموده است
6 - الشيخ ابو يعلى حمزة بن عبد العزيز الدّيلمى الطّبرستانى معروب به « سلّار » از شاگردان شيخ مفيد و از اخصّ خواصّ سيّد مرتضى بوده و كتاب « التّقريب » در علم اصول را تدوين نموده و در مقام اجتهاد و استنباط به قواعد آن استناد نموده است .
7 - ابو جعفر محمد بن ادريس الحلّى از شاگردان برجستهء ابن زهره و از كسانى بوده كه فقه استدلالى را بر پايهء استناد به قواعد علم اصول در كتاب « السّرائر » به رشته تحرير درآورد .
هرچند مشهور است او اوّلين فقيهى بود كه نظراتى بر خلاف شيخ طوسى در مسائلى از ابواب فقه مطرح نمود ولى تحقيق مسئله همانطور كه مؤلف در كتاب « بررسى سير تاريخى و مبانى فقهى ولايت مطلقه فقيه » « 1 » آورده است ؛ اين موضوع درباره « ابن زهره » استاد وى صادق است . ابن ادريس به حرّيّت فكر معروف بوده و از سرسختترين علماى مخالف با حجّيّت خبر واحد مىباشد .
8 - ابو القاسم نجم الدّين جعفر بن الحسن بن سعيد الهذليّ الحلّى مشهور به « محقّق
هامش
( 1 ) - سيد حسن سيّد اشرفى ، بررسى سير تاريخى و مبانى فقهى ولايت مطلقه فقيه ، 136 .