كبرى ، فقه را مهذّب كرده و با قواعد اصوليه تطبيق نموده ، طريق اجتهاد و تطبيق احكام با ادلّه و اصول را باز نمود . شيخ مفيد به غايت او را ستوده است . « 1 »
2 - دوّمين كسى كه راه ابى عقيل را در تدوين علم اصول همراه با استناد به آن پيموده است ، ابو على محمّد بن احمد بن الجنيد اسكافى معروف به « ابن جنيد اسكافى » از اساتيد شيخ مفيد بوده ، تأليفات و آثارش به پنجاه جلد رسيده ، از آن جمله ، « الأفهام لاصول الاحكام » مىباشد . فقها از « ابن جنيد » و « ابن ابى عقيل » به عنوان « قديمين » يعنى دو فقيه دوران قديم ياد كرده ، آراء « ابن جنيد » همچون « ابن عقيل » هميشه در فقه مطرح مىباشد . « 2 »
3 - محمد بن محمد بن نعمان العكبرى ملقّب به « شيخ مفيد » ، اوّلين فقيه بعد از غيبت كبرى ، داراى توفيقاتى از جانب امام عصر « عج » و از ابن شهرآشوب نقل است كه لقب « مفيد » را امام عصر « عج » به ايشان داده است . « 3 » اين فرزانهء فقه و فقاهت علاوه بر تدوين كتاب كتاب « التّذكرة بأصول الفقه » در اصول احكام و استناد به آن در استنباط احكام شرعى ، تبويب ابواب فقهى و جمعآورى فقه شيعه در قالب مباحث تنظيم شده در هر باب از طريق اجتهاد و استنباط نيز از زمان اين فقيه برجسته جهان تشيّع شروع شده است .
4 - السيّد المرتضى علم الهدى على بن الحسين بن موسى بن محمد بن ابراهيم بن الامام موسى الكاظم عليه السّلام ملقّب به « سيّد شريف » ، « سيد مرتضى » ، « ذو المجدين » و
هامش
( 1 ) - ريحانة الادب 7 / 360 .
( 2 ) - شهيد آية اللّه علامه مطهّرى ، آشنايى با علوم اسلامى ، 249 .
( 3 ) - ابن شهرآشوب ، معالم العلماء ، 101 .