آية اللّه حاج شيخ ضياء الدّين عراقى ، معروف به « آقا ضياء » ، صاحب كتاب ارزشمند « نهاية الافكار » مىباشد .
از مجلس درس اين سه فقيه اصولى نامدار ، علما و مجتهدين بزرگى خارج شدند . بزرگان از فقهاى اصولى معاصر به نحوى از شاگردان يا شاگرد شاگردان اين بزرگواران مىباشند . « 1 »
ب : زندگانى و شخصيت مصنّف
1 - نسبت و ولادت
آية اللّه ملّا محمد كاظم خراسانى در سال 1255 در مشهد در يك خانواده غير معروف متولد شد و در 22 سالگى به تهران مهاجرت كرد و مدّت كوتاهى تحصيل فلسفه كرد ، سپس به نجف رفت .
2 - شخصيّت مصنّف
شخصيّت مصنّف را در دو بعد بايد بررسى كرد الف : بعد علمى ب : بعد سياسى و اجتماعى .
الف : بعد علمى
وى پس از مهاجرت به تهران و تحصيل فلسفه و رفتن به نجف ، دو سال درس شيخ انصارى را درك مىكند امّا بيشتر تحصيلاتش نزد ميرزاى شيرازى پرچمدار نهضت تنباكو بوده است . ميرزاى شيرازى در سال 1291 سامرّاء را محلّ اقامت خود قرار داد ولى آخوند خراسانى از نجف دور نشد و خودش مستقلّا حوزه درس تشكيل داد . او از مدرّسين موفق است . در حدود هزار و دويست شاگرد از محضرش استفاده مىكردند و حدود دويست
هامش
( 1 ) - در نگارش سير تحوّلات علم اصول فقه از مقدّمهء محقّق چاپ جديد كتاب « اصول الفقه » حجّة الاسلام و المسلمين على زارعى سبزوارى استفاده بسيار شده است .