كذلك يحصل باستعمال اللّفظ : مشاراليه « ذلك » وضع تعيينى بوده و ضمير در « يحصل » به وضع تعيينى برمىگردد .
كما اذا وضع له : منظور از « ماء موصوله » استعمال لفظ در معنا بوده و ضمير نايب فاعلى در « وضع » به لفظ و در « له » به معناى غير موضوع له برمىگردد .
بان يقصد الحكاية عنه و الدّلالة عليه بنفسه : عبارت « بان يقصد الخ » بيان و تفسير تشبيه بوده و ضمير در « عنه » و « عليه » به معناى غير موضوع له « غير ما وضع له » و در « بنفسه » به لفظ برمىگردد .
و ان كان لا بدّ حينئذ : ضمير در « كان » به استعمال در غير موضوع له برگشته و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اذا كان الاستعمال به قصد الحكاية و الوضع » .
الّا انّه للدّلالة على ذلك : ضمير در « انّه » به نصب قرينه برگشته و مشاراليه « ذلك » وضع مىباشد .
لا على ارادة المعنى كما فى المجاز : يعنى « لا انّه للدّلالة على ارادة المعنى » يعنى نصب قرينه براى دلالت بر ارادهء معنا نمىباشد و عبارت « كما فى المجاز » تشبيه براى « على ارادة المعنى » مىباشد . يعنى آنطور كه در استعمال مجازى نصب قرينه براى ارادهء معنا مىباشد .
و كون استعمال اللّفظ فيه كذلك : كلمهء « كون » مبتدا و خبرش « غير ضائر » بوده و ضمير در « فيه » به معناى غير موضوع له برگشته و مشاراليه « ذلك » استعمال در غير موضوع له به قصد حكايت و وضع مىباشد .
بلا مراعات ما اعتبر فى المجاز : ضمير نايب فاعلى در « اعتبر » به ماء موصوله به معناى علاقه يا نصب قرينه برمىگردد .
فلا يكون بحقيقة و لا مجاز : ضمير در « يكون » به « كون استعمال الخ » يعنى « چنين استعمالى » برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٥٠