نبود معلوم مىشود لفظ در اين معنا حقيقت است . اما اگر حمل ، صحيح نبود بلكه سلب حمل صحيح بود معلوم مىشود لفظ نسبت به اين معنا مجاز مىباشد . مثلا لفظ « اسد » در حيوان مفترس استعمال شده و نمىدانيم كه در اين معنا حقيقت است يا مجاز ؟ در اينجا « حيوان مفترس » را موضوع و لفظ « اسد » را محمول قرار داده مىگوييم : « الحيوان المفترس اسد » چون حمل صحيح و سلب حمل يعنى « الحيوان المفترس ليس باسد » صحيح نيست معلوم مىشود معناى حيوان مفترس براى لفظ « اسد » معناى حقيقى مىباشد . امّا اگر حمل صحيح نبود بلكه سلب حمل صحيح بود مثل آنجايى كه لفظ « اسد » در « رجل شجاع » استعمال شود و ما معناى « رجل شجاع » را بر « اسد » حمل كرده و بگوييم « الرّجل الشجاع اسد » مىبينيم حمل صحيح نيست و يا سلب حمل كرده و بگوييم « الرّجل الشجاع ليس باسد » مىبينيم سلب حمل صحيح است بنابراين ، كشف مىشود اگر در موردى لفظ « اسد » اطلاق شده و از آن رجل شجاع اراده شود ، چنين استعمالى ، استعمال مجازى است .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 141
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٤١