شرح ( پرسش و پاسخ )
92 - آيا اطلاق لفظ و اراده مثل ، از موارد استعمال لفظ در معنا مىباشد ؟ ( فيكون اللّفظ . . . فرد مثله )
ج : مىفرمايد : اين مورد از استعمال لفظ در معنا مىباشد . چرا كه لفظ « ضرب » در « ضرب فعل ماض » دلالت بر معنا كه همان « ضرب » بوده مىكند . زيرا ارادهء مثل شده است . يعنى هرجا لفظى مركب از ضاد و راء و باء باشد ، مثلا در « ضرب فعل ثلاثى » مدلول اين « ضرب » بوده و فعل ماضى است پس استعمال لفظ در معنى مىباشد .
93 - آيا با توجيهى مىتوان گفت : اطلاق لفظ و اراده نوع و صنف نيز از موارد استعمال لفظ در معنا مىباشد ؟ ( و بالجملة فاذا . . . كما لا يخفى )
ج : مىفرمايد : اطلاق لفظ و ارادهء نوع و صنف اگر بهگونهاى باشد كه اين الفاظ حاكى از نوع و تصويرگر نوع و صنف باشند آنوقت استعمال لفظ در معنا مىباشد . مثلا از لفظ « ضرب » در « ضرب فعل ماض » اگرچه ارادهء نوع شده يعنى وزن « فعل » از هر مادّهاى كه اين « ضرب » نيز خودش يكى از مصاديق آن معناى كلّى ( نوع ) بوده بنابراين نمىتواند دلالت برآن معناى كلّى داشته باشد ولى مىگوييم كه در اينجا « ضرب » حاكى از آن نوع و تصويرگر آن مىباشد و وقتى حاكى و تصويرگر معناى كلّى يعنى نوع و صنف شد آنوقت مثل اطلاق لفظ و ارادهء مثل كه استعمال لفظ در معنا بوده مىشود . آرى ، اگر اطلاق لفظ شود و ارادهء صنف و نوع شود ولى نه به قصد اينكه اين الفاظ حاكى از آنها باشد بلكه به اين عنوان كه اين الفاظ يكى از مصاديق آن نوع و صنف باشد آنوقت استعمال لفظ در معنا نيست ، علاوه آنكه در اطلاقات عرفى نيز اينگونه است كه اطلاق لفظ شده و آن را حاكى از نوع و صنف قرار مىدهند نه اينكه آن را مصداق و فردى از نوع بدانند .
94 - عبارت ( فيها ما لا يكاد يصحّ ان يراد منه ذلك . . . . . فى مثل ضرب فعل ماض ) اشاره به چيست ؟ ( و فيها ما . . . فعل ماض )
ج : مىفرمايد : پس از توجيه اينكه مىتوان گفت اطلاق لفظ و ارادهء نوع و صنف از موارد