موصوله برگشته و كلمهء « يقاسى » نيز به معناى « يتحمّل » و دست و پنجه نرم كردن بوده و كلمهء « الحرمان » به معناى محروميّت و محروم بودن مىباشد .
كمن يستنكر . . . عواقبها : ضمير در « يستنكر » به من موصوله و ضمير در « عواقبها » به لذات جسميّه برمىگردد .
فى شرحه . . . عن هذا المعنى : ضمير در « شرحه » به قوشجى برگشته و مقصود از « هذا المعنى » ملائم و غير ملائم مىباشد .
الحسن ما فيه مصلحة و القبيح ما فيه مفسدة : ضمير در هر دو « فيه » به ماء موصوله قبلىاشان به معناى شىء و فعل برمىگردد .
و ما خلا منهما لا يكون شيئا منهما : ضمير در « منهما » اوّلى به مصلحت و مفسده و در دوّمى به حسن و قبح و ضمير در « لا يكون » به « ما خلا منهما » برمىگردد .
و هذا راجع الى ما ذكرناه : مشار اليه « هذا » تعبير قوشجى بوده و ضمير مفعولى در « ذكرناه » به ماء موصوله برمىگردد .
معنى آخر بمعنى ما له . . . غير معنى الخ : ضمير در « له » به ماء موصوله به معناى شىء يا فعل برگشته و كلمهء « غير » صفت براى « معنى آخر » كه اسم براى « انّ بوده » مىباشد .
انّما يكون للملائمة : ضمير در « يكون » به استحسان مصلحت برمىگردد .
و استقباح المفسدة للمنافرة : يعنى « و استقباح المفسدة يكون للمنافرة » و كلمهء « استقباح » عطف بر « استحسان » اسم « انّ » مىباشد .
و هذا المعنى من الحسن و القبح : مقصود از « هذا المعنى » ملائمت و منافرت با نفس داشتن مىباشد .
ايضا ليس للاشاعرة فيه نزاع : مقصود از « ايضا » همچون معناى كمال و نقص براى نفس بوده و در « فيه » به « هذا المعنى » برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 88
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٨