مخدّرات ، پس همانا اينها ( مسكرات و مخدّرات ) حسن هستند به معناى ملائمت ( ملائمت با نفس ) فقط و نيست ( تدخين يا اعتياد نفس ) كمال براى نفس و نه از آنچه ( افعالى ) كه بايسته است انجام آنها ( افعال ) نزد عقلاء به جهت آنكه عقلاء هستند .
نكات دستورى و توضيح واژگان
انّ هذا المعنى . . . يتّسع الى . . . ذلك : ضمير در « يتّسع » به « هذا المعنى » كه مقصود از آن ، الم و لذّت يا ملائمت و منافرت با نفس داشتن بوده برگشته و مشار اليه « ذلك » موارد ذكر شده مىباشد .
قد لا يكون فى نفسه ما يوجب الخ : ضمير در « يكون » و « فى نفسه » به شىء كه مقصود از آن اشياء و افعال بوده برگشته و مقصود از « فى نفسه » قطع نظر از آثار بعدى بوده و ضمير در « يوجب » به ماء موصوله به معناى فعل يا شىء برمىگردد .
لكنّه بالنّظر الى ما يعقّبه من اثر تلتذّ الخ : ضمير در « لكنّه » و ضمير مفعولى در « يعقّبه » به ماء موصوله در « ما يوجب » به معناى شىء يا فعل و ضمير فاعلى در « يعقّبه » به ماء موصوله برگشته كه كلمهء « من اثر » بيان آن بوده و جملهء « تلتذّ الخ » صفت براى « اثر » مىباشد .
او تتألّم منه يسمّى ايضا حسنا : ضمير در « تتألّم » به نفس و ضمير در « منه » به اثر و ضمير مفعولى در « يسمّى » به شىء برگشته و مقصود از « ايضا » همچون موارد بالفعل ديگر بوده و كلمهء « حسنا » مفعول دوّم براى « يسمّى » مىباشد .
فى نفسه . . . تشمئزّ منه النّفس : ضمير در « نفسه » و « منه » به شىء برمىگردد .
و لكنّه باعتبار ما يعقّبه من الصّحّة الخ : ضمير در « لكنّه » و ضمير مفعولى در « يعقّبه » به آشاميدن داروى تلخ و ضمير فاعلى در « يعقّبه » به ماء موصوله به معناى اثر برگشته و كلمهء « من الصّحّة » بيان ماء موصوله به معناى اثر مىباشد .
هى اعظم . . . من ذلك الالم الوقتيّ : ضمير « هى » به صحّت يا راحت برگشته و مقصود از