الخطاب ، فيكون متعلّق الامر هى الطّبيعة بما هى ، لا بما هى مقدورة ، و ان كان بمقتضى حكم العقل لا بدّ ان يقيّد الوجوب بها ، فالفرد المزاحم - على هذا - هو احد افراد الطّبيعة بما هى الّتي تعلّق بها كذلك . و تشييد ما افاده استاذنا و مناقشته يحتاج الى بحث اوسع لسنا بصدده الآن ، راجع عنه تقريرات تلامذته .
ترجمه :
دوّم : آن است كه همانا صحّت عبادت و تقرّب ، متوقّف نباشد بر وجود امر فعلى به آن
( عبادت ) ، بلكه كفايت كند در تقرّب با آن ( عبادت ) احراز محبوبيّت ذاتى آن ( عبادت ) براى مولى ، و اگرچه نباشد در اينجا ( ضدّ عبادى ) امر فعلى به آن ( عبادت ) به دليل مانع .
امّا وقتى قائل شديم به اينكه همانا عباديّت عبادت متحقّق نمىشود ( عباديّت عبادت ) مگر وقتى باشد ( عبادت ) مأمور بها به واسطهء امر فعلى ، پس ظاهر نمىشود اين ثمره هرگز ، زيرا همانا گذشت همانا ضدّ عبادى - اعم از اينكه باشد ( ضدّ عبادى ) مستحبّ يا واجب اقلّ الاهميّة يا موسّع يا مخيّر - نمىباشد ( ضدّ عبادى ) مأمور به فعلا ، براى مكان مزاحمت بين دو امر ، و با نبودن امر به آن ( ضدّ عبادى ) واقع نمىشود ( ضدّ عبادى ) عبادت صحيح و اگرچه قائل شويم به عدم نهى از ضدّ .
و حقّ ، آن ( حقّ ) اوّل است - يعنى همانا عبادت بودن عبادت ، توقف ندارد ( عبادت بودن عبادت ) بر تعلّق امر به آن ( عبادت ) فعلا ، بلكه وقتى احراز شود همانا آن ( عبادت ) محبوب است بهخودىخودش ( عبادت ) براى مولى ؛ مرغوب است نزد او ( مولى ) ، پس همانا صحيح مىباشد تقرّب به واسطهء آن ( عبادت ) به او ( مولى ) و اگرچه امر نكرده باشد ( مولى ) به آن ( عبادت ) فعلا براى مانع - زيرا همانا - همانطور كه اشاره كرديم به اين ( متوقّف نبودن عباديّت عبادت بر وجود امر فعلى ) در مقدّمهء واجب - كفايت مىكند در