3 - النّهى و يراد به . . . و ان كان تبعيّا . . . معناه المطابقىّ كما سبق . . . هو . . . عمّا تعلّق به : يعنى « اللّفظ الثّالث النّهى » ضمير در « به » و در « معناه » به نهى و در « كان » به نهى مولوى و در « سبق » و ضمير « هو » به معناى مطابقى و در « تعلّق » به نهى و در « به » به ماء موصوله به معناى فعل و متعلّق برمىگردد .
و فسّره . . . و هو . . . معناه و لكنّهم فرضوه كانّ ذلك هو معناه المطابقىّ : ضمير منصوبى در « فسّره » و ضمير در هر دو « معناه » به نهى و ضمير در « لكنّهم » و ضمير فاعلى در « فرضوه » به متقدّمين و ضمير مفعولىاش به مشار اليه « ذلك » يعنى طلب ترك برمىگردد .
و لذا اعترض بعضهم على ذلك . . . تنازعوا . . . لنزاعهم هذا . . . كانوا قد فرضوا . . . هو : مشار اليه « ذا » فرض و مشار اليه « ذلك » تفسير و مشار اليه « هذا » مطلوب به نهى ، ترك يا كفّ نفس بوده مىباشد و ضمير در « بعضهم » و « تنازعوا » و « لنزاعهم » و « كانوا » و « فرضوا » به اصوليّون متقدّم و ضمير « هو » به معناى نهى برمىگردد .
فوقعوا فى . . . هو . . . هو طلب التّرك كما ظنّوا . . . لنزاعهم . . . فانّ النّهى عنه معناه . . .
ظنّهم الخ : ضمير در « فوقعوا » و در « ظنّوا » و « لنزاعهم » و « ظنّهم » به اصوليّون متقدّم و ضمير « هو » اوّلى به مطلوب به و دوّمى به مراد از نهى و در « عنه » به ترك و در « معناه » به نهى از ترك برمىگردد .
فيكون قولهم . . . يقتضى النّهى عن ضدّه العامّ . . . بمعناه و يكون . . . يقتضى نفسه : ضمير در « قولهم » به اصوليّون متقدّم و در هر دو « يقتضى » به امر به شىء و در « ضدّه » و در « نفسه » به امر به شىء و در « يكون » دوّمى به قول اصوليّون و در « بمعناه » به « اللّفظ » برمىگردد .
و ما اشدّ سخف الخ : كلمهء « ما اشدّ » براى تعجّب بوده و ضمير در « اشدّ » فاعلش بوده و به ماء موصوله برگشته و كلمهء « سخف » به فتح و ضمّ سين به معناى بىارزش ، كمعقل بوده
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 635
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٣٥