ضمير مفعولى در « ذكرناه » به تأويل و ضمير نايب فاعلى در « يوزّع » به ثواب بر ذى المقدّمه و در « دخالتها » به مقدّمات برمىگردد .
و انّ عباديّة . . . عليها لا ينشآن الخ : ضمير در « عليها » به مقدّمه و در « لا ينشآن » به عباديّت مقدّمه و استحقاق ثواب بر مقدّمه برمىگردد .
انّ الامر لا يدعو الى ما تعلّق به . . . داعيا بنفسه . . . امر آخر منه فيكون هو الدّاعى : ضمير در « لا يدعو » و در « تعلّق » به امر و در « به » به ماء موصوله به معناى عمل يا مأمور به و در « بنفسه » و در « منه » به امر به ذى المقدّمه و ضمير « هو » به امر آخر برمىگردد .
فرجع الاشكال جذعا : كلمهء « جذعا » به معناى نو ؛ دوباره و تكرار بوده و در اينجا تمييز براى نسبت بوده و معناى عبارت ، چنين است : « اشكال از نو برگشته و تكرار مىشود » .
و لكنّا . . . هو الّذى يدعو . . . انّ العقل هو الدّاعى الخ : ضمير « هو » اوّلى به امر به ذى المقدّمه و ضمير در « يدعو » به موصول « الّذى » به معناى امر و ضمير « هو » دوّمى به عقل برمىگردد .
لا يستكشف منه . . . ان يكون هناك . . . لتصحيح عباديّتها و يكون داعيا اليها : ضمير در « منه » به حكم عقلى و در « عباديّتها » و در « اليها » به مقدّمه و در « يكون » به امر به خود مقدّمه برگشته و مشار اليه « هناك » و در « اليها » به مقدّمه و در « يكون » به امر به خود مقدّمه برگشته و مشاراليه « هناك » عبادى بودن مقدّمات مىباشد .
و الحاصل . . . هو حكم العقل . . . و المصحّح لعباديّتها . . . هو قصد التّقرّب بها : ضمير « هو » اوّلى به داعى به انجام مقدّمه و ضمير در « لعباديّتها » و در « بها » به مقدّمه و ضمير « هو » دوّمى به مصحّح يا شىء آخر برگشته و كلمهء « واو » در جمله « المصحّح الخ » حاليه و كلمهء « المصحّح » مبتدا و كلمهء « شىء آخر » موصوف و صفت و خبر بوده و اين جمله نيز جملهء حاليه مىباشد .
و يكفى . . . بها . . . ان يأتى بها . . . الى ما هو عبادة : ضمير در هر دو « بها » به مقدّمه و در
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 604
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٠٤