مقدّمه و ضمير « هو » به ذى المقدّمه برگشته و كلمهء « مأمور بها » صفت براى « عبادة » كه خبر براى « هو » بوده مىباشد و ضميرش نيز به عبادت برمىگردد .
فيكون . . . بنفسه يعدّ . . . ارتباطه بالمولى و الاتيان به متقرّبا اليه : ضمير در « بنفسه » و ضمير نايب فاعلى در « يعدّ » به اتيان مقدّمه و در « ارتباطه » و در « به » به فعل و در « اليه » به خداوند برمىگردد .
مع عدم ما يمنع من التّعبّد به . . . بفعل مقدّماته قاصدا بها التّوصّل . . . يعدّ طاعة الخ : ضمير در « يمنع » به ماء موصوله به معناى مانع و در « به » به فعل و در « مقدّماته » به امر نفسى و در « بها » به « مقدّماته » برگشته و كلمهء « قاصدا » حال و كلمهء « التّوصّل » مفعول براى آن بوده و ضمير نايب فاعلى در « يعدّ » به قصد شروع به امتثال امر نفسى برگشته و كلمهء « طاعة » مفعول دوّم آن مىباشد .
و بهذا . . . بوجوبها الغيرىّ . . . و من هنا يصحّ ان تقع . . . عبادة : مشار اليه « هذا » و « هنا » طاعت شمرده شدن قصد شروع در امتثال امر نفسى ، با انجام مقدّماتش بوده و كلمهء « عبادة » تمييز نسبت بوده و عبارت « ان تقع الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « يصحّ » مىباشد .
و يستحقّ عليها الثّواب بهذا الاعتبار و ان لم تكن فى نفسها فيها ان تقع الخ : ضمير در « عليها » و در « لم تكن » و در « نفسها » و در « فيها » و در « تقع » به مقدّمه برگشته و مقصود از « بهذا الاعتبار » اطاعت بودن قصد شروع در مقدّمه براى امتثال امر نفسى مىباشد .
غاية الامر . . . و غيرها . . . لا يلزم فيها ان تقع . . . المشروط فيها ان تقع الخ : ضمير در « غيرها » به مقدّمات عباديّه و در « فيها » اوّلى و در « تقع » به غير عباديّه و در « فيها » و « تقع » دوّمى به مقدّمات برمىگردد .
و يؤيّد ذلك ما ورد من . . . ذكرناه . . . يوزّع . . . دخالتها الخ : مشار اليه « ذلك » قربى بودن مقدّمات عبادى بوده و ضمير در « ورد » به ماء موصوله كه كلمهء « الخ » بيانش بوده برگشته و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 603
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٠٣