« عدّ ، يعدّ » و ضمير نايب فاعلىاش به امر غيرى برگشته و كلمهء « موجودا » مفعول دوّم مىباشد .
انّما يدعو . . . لانّه حسب الفرض متعلّقه هو الطّهارة الخ : ضمير در « يدعو » و در « لانّه » و در « متعلّقه » به امر غيرى و ضمير « هو » به « متعلّقه » متعلّق امر غيرى برمىگردد .
لا يدعو الّا الى ما تعلّق به . . . امرها الغيرىّ الخ : ضمير در « لا يدعو » و در « تعلّق » به امر و در « به » به ماء موصوله به معناى مأمور به و در « امرها » به عبادت برمىگردد .
فهو قابل . . . به من المولى . . . تتحقّق . . . المندكّ فيه الخ : ضمير « هو » و ضمير در « به » به وضوء يا مستحبّ نفسى و در « تتحقّق » به فعليّت تقرّب و در « فيه » به امر غيرى برمىگردد .
المتعلّق بها . . . انّما يدعو الى ذلك فاذا . . . بها . . . المندكّ فيه الخ : ضمير در هر دو « بها » به طهارات و در « يدعو » و در « فيه » به امر غيرى برگشته و مشار اليه « ذلك » طهارتهاى عبادى نفسى مىباشد .
و المفروض [ انّه ] ليس . . . غيره . . . به و وقعت عبادة . . . ما هو . . . و مقدّمته : ضمير در « غيره » و در « به » به امر غيرى و در « وقعت » به طهارات و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى طهارت و در « مقدّمته » به واجب برگشته و در بعضى از نسخهها كلمهء « انّه » وجود ندارد ولى بهتر است باشد و ضميرش به معناى شأن مىباشد .
هذا كلّه . . . هو قصد الامر المتعلّق بها . . . لا نقول به : ضمير در « كلّه » به « هذا » كه مشاراليهاش اشكال و جواب بوده برگشته و ضمير « هو » به مناط و در « بها » به عبادت و در « به » به « كلا المبنيين » هر دو مبنا برمىگردد .
امّا الاوّل . . . و امّا الثّانى فلانّ الحقّ انّه . . . ارتباطه بالمولى : مقصود از « الاوّل » مبناى اوّل يعنى ثبوت امر غيرى و واجب بودن مقدّمهء واجب و مقصود از « الثّانى » مبناى دوّم يعنى مناط عبادت بودن عبادت ، متوقّف بر تعلّق امر به آن بوده مىباشد و ضمير در « انّه » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 590
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٩٠