266 - نظر مصنّف نسبت به جواب دادهشده بر اشكال چيست ؟
( و لكن هذا الجواب . . . الواجب المشروط بها )
ج : مىفرمايد : اين جواب با وجود نيكو بودنش ، ولى با اين مقدار از بيان و توضيح ، كافى
هامش
- بدون وضوء شكّى نيست . و اگر استحباب باقى نباشد ، پس مصحّح عبادى بودن طهارات بايد مستند به امر غيرى شود و حال آنكه امر غيرى ، موجب عبادت شدن متعلّقش نمىشود .
مصنف در جواب مىفرمايد : استحباب و وجوب ، دو مرحله از طلب مىباشند . به عبارت ديگر ، طلب از مقولات مشكّكه بوده كه شدت و ضعف دارد مثل نور . مرتبهء ضعيف طلب ، عبارت از استحباب يعنى رجحان عمل با جايز بودن ترك عمل و مرتبهء شديدهء طلب ، عبارت از رجحان عمل با جايز نبودن ترك عمل مىباشد . بنابراين ، با آمدن امر غيرى ، مرتبهء ضعيف طلب در اين طهارات كه استحباب بوده به مرحلهء شديده كه وجوب بوده مىرسد . بديهى است مرحلهء شديده از يك حقيقتى دربردارندهء مرتبهء ضعيف آن نيز مىباشد . چرا كه وقتى صد آيد ، نود هم پيش ماست . بنابراين ، استحباب اين طهارات به جاى خودش باقى بوده و فى نفسه داراى استحباب مىباشند . مثل آنكه آنها را براى غير غاياتشان انجام دهيم . مثلا به عنوان « الوضوء نور على نور » يا براى استحباب خوابيدن با وضوء . ولى براى غاياتشان مثل نماز ، روزه و غيره ، چون متعلّق امر غيرى نيز قرار مىگيرند ، اين استحباب شديدتر و به مرحلهء وجوب يعنى مرحلهء شديدهء طلب مىرسد كه جايز التّرك نمىباشند . بنابراين ، هم استحباب و عبادى بودنشان بعد از آمدن امر غيرى ، باقى بوده و مستند به امر نفسى است و بعد از آمدن امر غيرى نيز همين طهارات با استحباب قبلىاشان به مرحلهء شديدتر يعنى وجوب مىرسند . نه آنكه عبادت و مستحبّ بودنشان ناشى از امر غيرى شود تا اشكال يادشده پيش بيايد . در تقريب ذهن براى از بين نرفتن استحباب بعد از تعلّق امر غيرى يعنى وجوب كه هر دو ، مرحلهء ضعيف و شديد از طلب بوده و گفته شد ؛ طلب همچون نور و اعراض ديگرى همچون نور از امور مشكّكه مىباشند ، مىتوان مثال به خود نورزد . فرض كنيد ؛ در اطاقى يك لامپ صد روشن است . حال لامپ دويست ديگرى نيز روشن مىكنيم . آيا با روشن كردن لامپ دويست دوّم ، روشنايى لامپ اوّلى از بين مىرود يا بيشتر مىشود ؟ بديهى است روشنايى اوّل كه ناشى از لامپ اوّل بوده وجود دارد و با روشنايى لامپ دوّم ، بيشتر مىشود . به طورى كه اگر لامپ دوّم را خاموش كنيم ، روشنايى لامپ اوّل بهجاى خودش باقى بوده و وجود دارد .